Sure Bakara — Ayet 168

يَا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلَالًا طَيِّبًا وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ ۚ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ

Kelime Anlamları:

• حَلَالًا: Helal; dinen yasaklanmamış, yapılmasında günah olmayan şey.
• طَيِّبًا: Tayyib; temiz, hoş, sağlığa zarar vermeyen ve aklen de güzel bulunan şey.
• خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ: Şeytanın adımları; onun izlediği yollar, tuzakları ve insanı saptırmak için attığı adımlar.
• عَدُوٌّ مُبِينٌ: Apaçık düşman; düşmanlığı gizli olmayan, düşmanlığı herkesçe bilinen.

Tefsir:

Ey insanlar! Yeryüzünde Allah’ın size verdiği rızıklardan yiyin. Ancak bu yeme içme işinde iki önemli şarta dikkat edin: Helal olsun, yani Allah’ın haram kılmadığı meşru yollardan kazanılmış olsun; tayyib olsun, yani temiz, sağlıklı ve insan fıtratına uygun olsun. Allah’ın size bahşettiği nimetler sayısızdır; O, size topraktan bitkiler, hayvanlar ve daha nice rızıklar çıkarmıştır. Bunlardan helal ve temiz olanları yemeniz size hem beden sağlığı hem de manevi huzur kazandırır.

Ancak burada önemli bir uyarı vardır: Şeytanın adımlarını takip etmeyin. Şeytan, insanı helalden harama, temizden pis olana, doğrudan eğriye yönlendirmek için sürekli çaba gösterir. Bazen haramı helal gibi gösterir, bazen de helal olan şeylerde aşırılığa ve israfa sürükler. Onun adımlarını takip etmek; onun vesveselerine uymak, onun çizdiği yolda yürümek demektir. Oysa şeytan, insanın apaçık düşmanıdır. Düşmanlığı gizli değildir; Hz. Âdem’den bu yana insanoğluna olan düşmanlığını açıkça ilan etmiştir. Bir insan, kendisini helak etmek isteyen apaçık bir düşmanın peşinden gider mi? Elbette hayır. Akıl sahibi herkes, kendisini aldatmaya ve saptırmaya çalışan bir düşmandan uzak durur.

Bu ayet, sadece yeme içme adabını öğretmekle kalmaz; aynı zamanda hayatın her alanında Müslümanın ölçüsünü belirler: Helal ve temiz olanı seçmek, haram ve pis olandan kaçınmak. Şeytanın adımları ise sadece haram yemek değildir; bidatler, hurafeler, aşırılıklar, israf ve Allah’ın sınırlarını çiğnemek de onun adımları arasındadır.

Değerli kardeşlerim! Allah, size dünyayı bir imtihan yeri olarak yaratmış ve size irade vermiştir. Bu iradeyi doğru kullanın. Helal ve temiz rızıklarla beslenin ki hem bedeniniz hem kalbiniz arınsın. Unutmayın ki şeytan, sizin en büyük düşmanınızdır; onun vesveselerine kulak vermeyin. Allah’a güvenin, O’nun emirlerine uyun. Böyle yaptığınızda hem dünyada huzur bulur hem de ahirette kurtuluşa erersiniz. Allah’ın helal kıldıkları size yeter; harama yönelmenize hiçbir ihtiyaç yoktur. Rabbimiz, kullarına karşı merhametlidir ve onların iyiliğini ister. O halde O’nun çizdiği sınırlara uyun, şeytanın tuzaklarından sakının ve Allah’ın nimetlerine şükredin.