بقرہ سۈرىسى — ئايەت 37

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• فَتَلَقَّىٰ: «تەلەققىي» دېگەن سۆز «قوبۇل قىلماق، ئېلىش، چۈشىنىپ ئېلىش» دېگەن مەنىدە. يەنى ئادەم ئەلەيھىسسالام ئاللاھ تەرىپىدىن بېرىلگەن كەلىمىلەرنى چۈشىنىپ، قوبۇل قىلىپ ئالدى.
• كَلِمَاتٍ: «كەلىمىلەر» دېگەن سۆز، بۇ يەردە ئاللاھ تەرىپىدىن ئادەم ئەلەيھىسسالامغا ئىلھام قىلىنغان تەۋبە ۋە ئىستىغپار سۆزلىرىنى كۆرسىتىدۇ.
• فَتَابَ عَلَيْهِ: «ئۇنىڭ تەۋبىسىنى قوبۇل قىلدى، گۇناھىنى كەچۈردى» دېگەن مەنىدە.
• التَّوَّابُ: «تەۋبىلەرنى كۆپ قوبۇل قىلغۇچى» دېگەن مەنىدە.
• الرَّحِيمُ: «رەھىمدىل، مېھرىبان» دېگەن مەنىدە.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئادەم ئەلەيھىسسالام جەننەتتە خاتالىق سادىر قىلغاندىن كېيىن، ئاللاھ تەئالا ئۇنىڭغا تەۋبە قىلىش ۋە ئىستىغپار ئېيتىش ئۈچۈن كەلىمىلەرنى ئىلھام قىلدى. ئۇ كەلىمىلەر «ئەي رەببىمىز! بىز ئۆزىمىزگە زۇلۇم قىلدۇق، ئەگەر سەن بىزنى مەغپىرەت قىلمىسەڭ ۋە بىزگە رەھىم قىلمىسەڭ، بىز چوقۇم زىيان تارتقۇچىلاردىن بولۇپ قالىمىز» (ئەئراف سۈرىسى، 23-ئايەت) دېگەن دۇئا ئىدى. ئادەم ئەلەيھىسسالام بۇ كەلىمىلەرنى چۈشىنىپ، قوبۇل قىلىپ، ئاللاھقا يېلىنىپ تەۋبە قىلدى. ئاللاھ تەئالا ئۇنىڭ تەۋبىسىنى قوبۇل قىلىپ، گۇناھىنى كەچۈردى. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ تەئالا بەندىلىرىنىڭ تەۋبىسىنى كۆپ قوبۇل قىلغۇچىدۇر، ئۇلارغا ناھايىتى رەھىمدىلدۇر.

بۇ ئايەت شۇنى كۆرسىتىدۇكى، ئىنسان خاتالىق سادىر قىلغاندا، ئۈمىدسىزلىنىپ قالماستىن، بەلكى ئاللاھقا يېلىنىپ تەۋبە قىلىشى كېرەك. ئاللاھ تەئالا تەۋبە قىلغۇچىلارنىڭ تەۋبىسىنى قوبۇل قىلىدۇ ۋە ئۇلارغا رەھىم قىلىدۇ.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئاللاھ تەئالا بەندىلىرىگە ناھايىتى رەھىمدىل بولۇپ، خاتالىق سادىر قىلغاندا تەۋبە قىلىش يولىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ.
• تەۋبە قىلىش ۋە ئىستىغپار ئېيتىش ئىنساننىڭ خاتالىقىنى يوقىتىدىغان ۋە ئاللاھنىڭ مەغپىرىتىگە ئېرىشتۈرىدىغان ئەڭ ياخشى يولdur.
• ئاللاھ تەئالا تەۋبىنى قوبۇل قىلغۇچى ۋە رەھىمدىل بولۇپ، ھەر قانداق بەندە ئۈمىد بىلەن ئۇنىڭغا يېلىنسا، ئۇنىڭ تەۋبىسىنى قوبۇل قىلىدۇ.
• ئىنسان ئۆز خاتالىقىنى تونۇپ، ئاللاھقا يېلىنىپ تەۋبە قىلسا، ئاللاھ ئۇنىڭ گۇناھلىرىنى كەچۈرۈپ، ئۇنىڭغا رەھىم قىلىدۇ.
• بۇ ئايەت ئىنسانلارنى ئىسلام دىنىغا ۋە قۇرئان كەرىمگە قىزىقتۇرۇپ، ئاللاھنىڭ رەھىم-شەپقىتىنىڭ كەڭلىكىنى ۋە تەۋبە قىلىشنىڭ مۇھىملىقىنى ئۆگىتىدۇ.