Аль-Бакара сүрөсү — Аят 83

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• مِيثَاقَ — келишим, бекем убада, бекемделген парыз.
• بَنِي إِسْرَائِيلَ — Якуб пайгамбардын урпактары, яхуди эли.
• إِحْسَانًا — жакшылык кылуу, мээримдүүлүк, камкордук көрсөтүү.
• ذِي الْقُرْبَىٰ — жакын туугандар, кан-туугандык байланышы бар адамдар.
• الْيَتَامَىٰ — атасыз калган балдар (атасы алар балиг боло электе дүйнөдөн өткөндөр).
• الْمَسَاكِينِ — муктаж, жакыр адамдар.
• حُسْنًا — жакшы, оң сөз, сылык мамиле.
• تَوَلَّيْتُمْ — жүз буруп кеттиңер, баш тарттыңар, келишимди буздуңар.
• مُّعْرِضُونَ — бет буруп, көңүл бурбай, четтеп кеткендер.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Оо, Якуб урпактары! Эстегиле, Биз силерден бекем келишим алганбыз: жалгыз Аллахка гана ибадат кылып, Ага эч кимди шерик кылбайсыңар; ата-энеңерге жакшылык кылып, аларга мээримдүү жана камкор болосуңар; жакын туугандарыңарга, атасыз калган балдарга жана муктаж-жакырларга жардам берип, аларга жакшылык көрсөтөсүңөр; адамдарга жакшы, сылык сөз айтып, жакшылыкка чакырып, жамандыктан тыясыңар; намазды толук окуп, бекитилген таризде аткарасыңар; зекетти берүүгө тийиштүү адамдарга ыкылас менен берип, аны аткарасыңар. Бирок ушул бекем келишимден кийин силердин көпчүлүгүңөр жүз буруп, келишимди бузуп, андан баш тарттыңар. Силердин араңардан аз гана бөлүгү Аллахтын коргоосу менен келишимде туруп, Ага болгон убадасын аткарды. Ал эми силер болсо ата-бабаңар сыяктуу эле көңүл бурбай, четтеп кетүүнү улантып жатасыңар.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Бул аят Аллахтын жалгыздыгын (таухидди) бардык келишимдердин жана жакшылыктардын негизи экенин көрсөтөт. Аллахка шерик кылбай ибадат кылуу — ыймандын эң чоң талабы.
• Ата-энеге, туугандарга, атасыз балдарга жана муктаждарга жакшылык кылуу — Исламдын негизги адеп-ахлак талаптарынан. Бул адамды коомдо сүйүктүү, кадырлуу кылат.
• Адамдарга жакшы сөз айтуу, сылык мамиле кылуу — Исламдын сулуу жүзүн көрсөтүп, адамдарды динге жакындатат.
• Намаз жана зекет — диндин эң маанилүү парыздарынан. Намаз адамды Аллах менен байланыштырса, зекет коомдогу боорукердикти, жардамдашууну бекемдейт.
• Келишимди бузуу, убадага туруу — ыймандын белгиси. Ал эми убадага туруу, айткан сөздө туруу — мусулмандын ар-намысы.
• Бул аяттан сабак алып, Аллахка берген убадабызды, ата-энебизге, туугандарыбызга жана муктаждарга болгон милдеттерибизди аткарууга умтулалы. Ислам — жакшылыкка чакырган, боорукердикке үндөгөн, адамды адептүү кылган дин. Андыктан анын сулуу таалимдерин жашообузда колдонуп, Аллахтын ыраазылыгына жетүүгө аракет кылалы.