بقرہ سۈرىسى — ئايەت 83

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• مِيثَاق: مۇستەھكەم ئەھدە، قاتتىق ۋەدە.
• بَنِي إِسْرَائِيل: يەئقۇب ئەلەيھىسسالامنىڭ ئەۋلادلىرى، يەنى يەھۇدىيلار.
• ذِي الْقُرْبَى: تۇغقاندار، يېقىن كىشىلەر.
• الْيَتَامَى: ئاتىسى ئۆلۈپ قالغان بالىلار.
• الْمَسَاكِين: يوقسۇللار، مۇھتاجلار.
• حُسْنًا: چىرايلىق، ياخشى سۆز.
• تَوَلَّيْتُمْ: يۈز ئۆرۈدۈڭلار، ئەھدىدىن ياندىڭلار.
• مُعْرِضُون: ئەھدىدىن يۈز ئۆرۈپ، بىپەرۋا بولۇپ قالغۇچىلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئىسرائىل ئەۋلادلىرىغا ئەسلىتىلىۋاتىدۇكى، ئۆتكەن زاماندا ئۇلارغا مۇستەھكەم ئەھدە ئالغان ئىدۇق. بۇ ئەھدە بويىچە ئۇلار پەقەت يالغۇز ئاللاھقا ئىبادەت قىلىشى، ھېچ نەرسىنى ئۇنىڭغا شېرىك قىلماسلىقى كېرەك ئىدى. شۇنىڭ بىلەن بىرگە ئاتا-ئانىغا ياخشىلىق قىلىش، تۇغقانلارغا، ئاتىسى ئۆلگەن يېتىم بالىلارغا ۋە مۇھتاج يوقسۇللارغا مېھرىبانلىق قىلىش بۇيرۇلغان ئىدى. يەنە كىشىلەرگە ياخشى سۆز قىلىش، ياخشى ئىشلارغا بۇيرۇش ۋە يامان ئىشلاردىن قايتۇرۇش، لېكىن بۇنى رەھىمدىللىك ۋە يۇمشاقلىق بىلەن قىلىش تەلەپ قىلىنغان ئىدى. نامازنى تولۇق ئوقۇش ۋە زاكاتنى ھەقلىق كىشىلەرگە خۇشاللىق بىلەن بېرىش بۇيرۇلغان ئىدى. ئەمما ئۇلار بۇ ئەھدىنى بۇزۇپ، يۈز ئۆرۈدۈلەر. پەقەت ئازغىنە كىشىلەرلا ئەھدىگە ۋاپا قىلدى، قالغانلىرى ئەھدىدىن بىپەرۋا يۈز ئۆرۈپ، ئاتا-بوۋىلىرىنىڭ يولىنى داۋاملاشتۇردى.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئاللاھ تائالا يالغۇز ئىبادەت قىلىنىشقا لايىقتۇر، ئۇنىڭغا ھېچ نەرسىنى شېرىك قىلىش توغرا ئەمەس. بۇ ئىسلامنىڭ ئەڭ ئاساسلىق ئەقىدىسىدۇر.
• ئاتا-ئانىغا ياخشىلىق قىلىش، تۇغقاندارچىلىقنى ساقلاش، يېتىملەرگە ۋە مۇھتاجلارغا ياردەم قىلىش ئىسلام دىنىنىڭ گۈزەل ئەخلاقلىرىدىندۇر. بۇ ئەمەللەر ئىنساننىڭ جەمئىيەتتە ھۆرمەت قازىنىشىغا ۋە ئاللاھنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشىشىگە سەۋەب بولىدۇ.
• كىشىلەرگە ياخشى سۆز قىلىش، يۇمشاق مۇئامىلە قىلىش ئىسلامنىڭ ئاساسىي پرىنسىپلىرىدىندۇر. بۇ ئارقىلىق كىشىلەر ئارىسىدا مېھرى-مۇھەببەت ۋە ئىناقلىق ئورنىتىلىدۇ.
• ناماز ۋە زاكات ئىسلامنىڭ مۇھىم ئىبادەتلىرىدىندۇر. ناماز ئاللاھ بىلەن بەندىنىڭ ئارىسىدىكى ئالاقىنى مۇستەھكەملەيدۇ، زاكات بولسا جەمئىيەتتىكى ئىقتىسادىي تەڭپۇڭلۇقنى ساقلايدۇ ۋە مۇھتاجلارغا ياردەم قىلىدۇ.
• ئەھدىگە ۋاپا قىلىش مۇئمىننىڭ ئەڭ مۇھىم سۈپەتلىرىدىندۇر. ئەھدىنى بۇزۇش ۋە يۈز ئۆرۈش ئاللاھنىڭ غەزىپىگە ئۇچرايدۇ. شۇڭا ھەر بىر مۇسۇلمان ئۆز ئەھدىسىگە ۋاپا قىلىشى كېرەك.
• ئىسلام دىنى ئىنسانلارنى ياخشىلىققا، ئادالەتكە ۋە مېھرىبانلىققا چاقىرىدۇ. بۇ ئايەت ئارقىلىق ئىسلامنىڭ قانچىلىك ئىنسانپەرۋەر ۋە رەھىمدىل دىن ئىكەنلىكىنى كۆرۈۋالغىلى بولىدۇ.