سوره طه — آیه 104

معانی کلمات:

• أَمْثَلُهُمْ طَرِيقَةً: عاقل‌ترین، عادل‌ترین و خوش‌فکرترین آنان.
• لَبِثْتُمْ: درنگ کردید، ماندید (در عالم برزخ).
• إِلَّا یَوْمًا: جز یک روز (یعنی مدت بسیار کوتاه).

تفسیر آیه:

خداوند متعال می‌فرماید که ما به آنچه اینان (گناهکاران) در آن روزِ هولناک با یکدیگر به آرامی و پنهانی می‌گویند، کاملاً آگاه‌تریم و هیچ چیز از آن بر ما پوشیده نیست. در آن هنگام که عاقل‌ترین و خوش‌فکرترینِ آنان (که از دیگران بیشتر می‌فهمد) می‌گوید: «شما در عالم برزخ جز یک روز درنگ نکرده‌اید». علت این سخن آن است که در برابر عظمت و هول‌ناکیِ صحنه‌های قیامت، مدتِ اقامت در دنیا و برزخ در نظرشان بسیار کوتاه و ناچیز جلوه می‌کند؛ گویی تنها یک روز بوده است. این سخن نشان‌دهنده شدت وحشت و پشیمانی آنان از اعمال گذشته و غفلت از آخرت است.

فواید و پیام‌های آیه:

1. علم بی‌پایان الهی: خداوند از همه سخنان، حتی نجواهای پنهانی بندگان آگاه است؛ پس هیچ‌گاه از یاد او غافل نشویم و بدانیم که همه اعمال و گفتار ما ثبت و محاسبه می‌شود.
2. کوتاهی دنیا در برابر آخرت: این آیه به ما می‌آموزد که عمر دنیا در مقایسه با جهان جاودان آخرت، بسیار کوتاه و گذراست؛ پس بهتر است این فرصت کوتاه را در راه طاعت الهی و کسب رضایت او صرف کنیم.
3. هشدار درباره غفلت: اگر انسان در دنیا از یاد خدا غافل شود، در قیامت با حسرت و پشیمانی مواجه خواهد شد و حتی عاقل‌ترین افراد نیز در آن روز تنها به کوتاهیِ عمر خود اشاره می‌کنند؛ پس هوشیار باشیم و از امروز برای فردای قیامت توشه برگیریم.
4. اهمیت عقل و دوراندیشی: قرآن کریم عقل را به عنوان معیار سنجش معرفی می‌کند و به ما می‌آموزد که عاقل واقعی کسی است که به فکر عاقبت خویش باشد و برای آخرت خود برنامه‌ریزی کند، نه آنکه فقط به لذت‌های زودگذر دنیا دل ببندد.