سوره طہ — آيت 33

1) ڪلمات جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• كَيْ: تان ته، جيئن ته.
• نُسَبِّحَكَ: اسان تنهنجي تسبيح ڪريون، يعني تنهنجي پاڪائي بيان ڪريون ۽ تنهنجي ذات کي هر عيب ۽ نقص کان پاڪ ڄاڻون.
• كَثِيرًا: گهڻو، بيشمار.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت حضرت موسيٰ عليه السلام جي ان دعا جو حصو آهي، جيڪا هن پنهنجي رب کان مڱي هئي. هن دعا ۾ حضرت موسيٰ عليه السلام الله تعاليٰ کان عرض ڪيو ته منهنجي سيني کي کولاءِ، منهنجو ڪم آسان ڪر، منهنجي زبان جي ڳنڍ کولاءِ ته جيئن ماڻهو منهنجي ڳالهه سمجهي سگهن، ۽ منهنجي ڀاءُ هارون عليه السلام کي منهنجو مددگار بڻاءِ، جيئن هو منهنجي پٺيءَ کي مضبوط ڪري ۽ نبوت ۽ رسالت جي تبليغ ۾ منهنجو ساٿي بڻجي.

ان سڄي دعا جو مقصد ۽ نتيجو هي آيت بيان ڪري ٿي ته: ”ته جيئن اسان تنهنجي گهڻي تسبيح ڪريون.“

يعني حضرت موسيٰ عليه السلام جي دعا جو بنيادي مقصد پنهنجي ذات لاءِ آساني يا دنياوي فائدو حاصل ڪرڻ نه هو، بلڪه اهو هو ته هو ۽ سندس ڀاءُ هارون عليه السلام گڏجي الله تعاليٰ جي تسبيح ۽ ياد ۾ مشغول رهن، سندس پاڪائي بيان ڪن ۽ سندس ذڪر ۾ لڳا رهن. ڇاڪاڻ ته نبوت ۽ رسالت جو اصل مقصد ئي الله جي عبادت، سندس تسبيح ۽ سندس ذڪر آهي. جڏهن ٻه نبي گڏ هجن ۽ هڪ ٻئي جي مدد سان الله جي پيغام جي تبليغ ڪن، ته ان سان الله جي تسبيح ۽ ذڪر ۾ واڌارو ٿئي ٿو.

هن آيت مان اهو به معلوم ٿئي ٿو ته الله تعاليٰ جي تسبيح ۽ ذڪر جو حڪم صرف زبان سان نه آهي، بلڪه ان ۾ دل جي حاضري، اخلاص ۽ عمل جي پابندي به شامل آهي. حضرت موسيٰ عليه السلام جي دعا ۾ ”گهڻي تسبيح“ جو ذڪر ٻڌائي ٿو ته عبادت ۾ ڪثرت ۽ دوام مقصود آهي، يعني الله جي ياد ۾ هميشه لڳا رهڻ گهرجي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• عبادت جو اصل مقصد: نبوت، رسالت، تبليغ ۽ دنياوي ڪمن جو بنيادي مقصد الله جي تسبيح ۽ سندس ذڪر آهي. جيڪو ڪم به ڪجي، ان جو محرڪ الله جي رضا ۽ سندس ياد هجڻ گهرجي.
• گڏجي عبادت جي برڪت: حضرت موسيٰ عليه السلام پنهنجي ڀاءُ کي ساٿي بڻائڻ جي دعا ڪئي ته جيئن ٻئي گڏجي الله جي تسبيح ڪن. ان مان معلوم ٿئي ٿو ته گڏجي عبادت ۽ ذڪر ۾ خاص برڪت ۽ اجر آهي.
• الله جي تسبيح جي اهميت: تسبيح يعني الله کي هر عيب ۽ نقص کان پاڪ ڄاڻڻ ۽ سندس حمد ۽ ثنا بيان ڪرڻ مؤمن جي زندگيءَ جو اهم حصو آهي. قرآن ۾ بار بار تسبيح ۽ ذڪر جي تلقين ڪئي وئي آهي.
• دعا ۾ آخرت جي تياري: حضرت موسيٰ عليه السلام دنياوي آسانيون مڱڻ سان گڏ انهن جو مقصد الله جي عبادت ۽ تسبيح ٻڌايو. اسان به دنياوي ڪمن ۾ آخرت جي فڪر ۽ الله جي ياد کي نه وساريون.
• اسلام جي سونهن: اسلام هڪ اهڙو دين آهي جيڪو انسان کي الله سان جڙڻ، سندس ياد ۾ رهڻ ۽ سندس پاڪائي بيان ڪرڻ جي ترغيب ڏئي ٿو. هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته زندگيءَ جو هر لمحو الله جي تسبيح ۽ ذڪر سان آباد ڪجي، ته جيئن دل کي سڪون ۽ آخرت ۾ ڪاميابي نصيب ٿئي.