Sure Tâhâ — Ayet 94

Kelime Anlamları:

• İbn-i Ümm: "Annemin oğlu" demektir. Bu, kardeşler arasında sevgi ve şefkat duygusunu pekiştiren, yumuşak ve yakınlaştırıcı bir hitap şeklidir.
• Lihye: Sakal.
• Re's: Baş, kafa.
• Terkub: Gözetmek, korumak, riayet etmek, yerine getirmek.

Tefsir:

Hz. Musa (a.s.), kavmine tebliğde bulunmak üzere Tur Dağı'ndan döndüğünde, kavminin buzağıya taptığını görünce büyük bir üzüntü ve öfkeye kapılmıştı. Bu öfkeyle kardeşi Hz. Harun'un (a.s.) sakalından ve başındaki saçlarından tutup onu kendine doğru çekti. Bu, bir kınama ve hesap sorma hareketiydi.

Hz. Harun (a.s.), kardeşinin bu sert tavrı karşısında son derece yumuşak, akıllıca ve gönül alıcı bir üslupla kendini savundu. Önce "Ey annemin oğlu!" diyerek aralarındaki kardeşlik bağını hatırlattı ve onun kalbini yumuşatmaya çalıştı. Ardından "Sakalımdan ve başımdan tutma!" diyerek bu fiziksel müdahaleden vazgeçmesini istedi.

Hz. Harun (a.s.), asıl amacının ne olduğunu şöyle açıkladı: "Ben, onları bırakıp sana gelseydim ve bu sapkınlıklarına engel olmak için onlarla şiddetli bir mücadeleye girişseydim, aramızda ayrılık ve bölünme çıkacağından korktum. Sen bana, kavmime karşı yumuşak davranmamı ve onları ıslah etmemi emretmiştin. Eğer ben onlara karşı sert davranıp ayrılığa sebep olsaydım, sen bana 'Beni İsrailoğulları'nın arasını ayırdın, ayrılık çıkardın ve benim sana verdiğim emri gözetmedin, tutmadın' diyecektin. İşte ben bu endişeyle, onları tamamen terk etmedim ve sana karşı sorumluluğumu yerine getirmek için sabrettim."

Bu olay, İslam'da kardeşlik bağının, merhametin ve güzel ahlakın ne kadar önemli olduğunu gösteren çok değerli bir derstir. Hz. Harun (a.s.), kardeşinin öfkesini yumuşak sözlerle ve mazeretini akılcı bir şekilde açıklayarak yatıştırmıştır. Buradan alacağımız büyük dersler vardır:

Birincisi, bir Müslüman kardeşine karşı öfkelenirken bile adaletten ayrılmamalı, karşısındakinin mazeretini dinlemelidir. İkincisi, kardeşlik bağı, en zor anlarda bile hatırlanmalı ve gönüller bu bağla yumuşatılmalıdır. Üçüncüsü, bir lider veya yönetici, ümmetin birliğini ve beraberliğini korumak için bazen sert davranmak yerine sabır ve yumuşaklık göstermelidir. Nitekim Hz. Harun (a.s.), ümmetin birliğini korumak adına, geçici bir sapmayı görmezden gelerek daha büyük bir ayrılığın önüne geçmiştir.

Bu kıssa, bizlere kardeşlik hukukunun ne kadar yüce olduğunu, öfke anında bile sevgi ve merhametle hareket etmemiz gerektiğini ve ümmetin birliğinin her şeyden önemli olduğunu öğretmektedir. Allah Teâlâ, bu olayı bizlere aktararak hem peygamberlerin birbirine olan sevgisini hem de zor durumlarda nasıl davranmamız gerektiğini göstermektedir.