سوره انبیا — آیه 105

معانی کلمات:

• زَبور: در اینجا به معنای کتابهای آسمانی نازلشده بر پیامبران است؛ برخی مفسران آن را به زبور داود علیهالسلام و برخی به همه کتب آسمانی تفسیر کردهاند.
• ذِکر: مراد از آن در این آیه، لوح محفوظ است که همه کتابهای آسمانی از روی آن نوشته شدهاند.
• یرثها: به ارث میبرد؛ یعنی زمین به تصرف و مالکیت کسی درمیآید.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه خبر از یک وعده حتمی و تخلفناپذیر میدهد و میفرماید: ما در تمام کتابهای آسمانی که بر پیامبران نازل کردیم — و این حکم پیش از آن در لوح محفوظ نوشته شده بود — ثبت کردهایم که سرانجام، زمین را بندگان صالح من به ارث خواهند برد. این بندگان صالح کسانی هستند که به فرمانهای الهی عمل کرده و از گناهان و نواهی دوری جستهاند. بر اساس روایات و تفاسیر معتبر، مصداق کامل این وعده، امت پیامبر خاتم حضرت محمد صلیاللهعلیهوسلم است که خداوند به آنها عزت و پیروزی بر زمین عطا خواهد کرد و سرزمینهای کافران را به تصرف آنان درخواهد آورد و در نهایت، بهشت را نیز برایشان به ارث خواهد گذاشت. این آیه مژدهای است برای مؤمنان که اگر بر صراط بندگی و صلاح باقی بمانند، پیروزی نهایی و حاکمیت زمین از آنِ آنان خواهد بود.

فواید و پیامهای آیه:

1. امیدواری به آینده: این آیه به مؤمنان اطمینان میدهد که سنت الهی بر این است که سرانجام، صالحان وارث زمین شوند؛ پس نباید از سختیها و غلبه ظاهری کافران ناامید شوند.
2. اهمیت صلاح و تقوا: شرط به ارث بردن زمین، «صلاح» است؛ یعنی اصلاح رابطه با خدا و اصلاح رفتار با خلق. پس هر کس میخواهد مشمول این وعده الهی شود، باید خود را به صلاح و تقوا بیاراید.
3. ثبات و قطعیت وعده الهی: این وعده در لوح محفوظ و همه کتب آسمانی ثبت شده است؛ پس تخلفناپذیر است و مؤمنان باید با اطمینان کامل در مسیر حق گام بردارند.
4. عزت امت اسلامی: این آیه نشاندهنده جایگاه والای امت محمد صلیاللهعلیهوسلم است که خداوند آنها را شایسته این میراث بزرگ قرار داده است؛ بنابراین مسلمانان باید قدر این جایگاه را بدانند و با عمل صالح، خود را شایسته این کرامت نگه دارند.