Anbiyo surasi — Oyat 36

Kalimalarning ma’nolari:

• Huzuv: Masxara, kulgi, o’yin-kulgi qilish.
• Yazkuru: Tilga oladi, aytadi, ayblaydi (bu yerda: haqorat qiladi, yomonlaydi ma’nosida).
• Olinga: Xudolar, butlar (ularning sig’inadigan narsalari).

Tafsir:

Ey Muhammad (s.a.v.), o’sha kofirlar seni ko’rganlarida, seni faqat masxara qilish uchun tilga oladilar. Ular bir-birlariga ishora qilib: “Ana bu, sizlarning xudolaringizni tilga olib, ularni haqorat qiladigan kishi-ya?” — deyishadi. Ular shu so’zlari bilan sendan va da’vatidan yuz o’girishga, odamlarni sendan qaytarishga harakat qiladilar.

Ammo ularning ahvoli shunchalik achinarli va ziddiyatli-ki, bir tomondan seni va sening da’vat qilayotgan narsangni masxara qiladilar, ikkinchi tomondan esa Rahmon (mehribon Alloh)ning zikriga, ya’ni Allohning yagonaligiga va Uning nozil qilgan Qur’oniga o’zlari kofir bo’ladilar. Ular “Rahmon” so’zini ham tan olmaydilar, hatto ba’zilari: “Biz Rahmonni faqat Yamomadagi Musaylimani (yolg’onchi payg’ambarni) bilamiz”, deb aytishgacha boradilar. Shunday qilib, ular o’zlari har qanday ayb va nuqsonga ega bo’la turib, senga ayb topishga urinadilar.

Foydalar va saboqlar:

• Payg’ambarlarga (alayhimus-salom) nisbatan masxara va istehzo qilish — kofirlarning eski odati bo’lib, bu haqda Qur’onda ko’p hollarda hikoya qilinadi. Bu esa mo’minlarga tasalli beradi va ularning sabr-toqatini mustahkamlaydi.
• Haq yo’lida bo’lgan kishi, garchi ko’pchilik uni masxara qilsa ham, o’z yo’lidan qaytmasligi kerak. Chunki haqiqatning qadri odamlarning ko’pligiga bog’liq emas.
• Kofirlarning masxaralari ularning o’zlariga qarshi dalildir: ular boshqalarni ayblaydigan narsalarning o’ziga botgan holda, o’zlari eng katta ayb — Allohga kufr keltirishda ekanliklarini unutadilar.
• Allohning “Rahmon” ismi Uning mehribonligini bildiradi, lekin kofirlar bu ismni ham inkor etib, o’zlarini rahmatdan mahrum qiladilar. Mo’min esa bu ism orqali Allohning cheksiz rahmatiga umid qiladi va Unga shukr qiladi.
• Bu oyat musulmonlarga o’z e’tiqodlarida sobit qolishni va dushmanlarning masxaralariga e’tibor bermaslikni o’rgatadi.