Anbiyo surasi — Oyat 35

Kalimalarning maʼnolari:

• Zoiqatul mavt: Oʻlimni totuvchi, albatta oʻlimni boshidan kechiruvchi.
• Nablukum: Sizlarni sinaymiz, imtihon qilamiz.
• Fitnatan: Imtihon, sinov, ochiq-oydin sinov maʼnosida.

Tafsir:

Har bir jon — xoh u moʻmin boʻlsin, xoh kofir — albatta oʻlimni totadi. Bu dunyoda umri qanchalik uzoq boʻlmasin, hech kim oʻlimdan qochib qutula olmaydi. Bu — Allohning hukmi va har bir jonzotga yozilgan muqarrar taqdir.

Soʻngra Alloh taolo bandalariga xitob qilib, ularni hayotda turli holatlar bilan sinovdan oʻtkazishini bildiradi. Ushbu sinovlar yaxshilik va yomonlik, farovonlik va qiyinchilik, baxt va musibat koʻrinishida boʻladi. Baʼzan inson boylik va salomatlik bilan sinalsa, baʼzan kambagʻallik va kasallik bilan imtihon qilinadi. Bu sinovlarning barchasi insonning iymoni va sabr-qanoatini ochiq-oydin koʻrsatish uchundir. Yaxshilikka shukr qiladimi yoki kibrga beriladimi, yomonlikka sabr qiladimi yoki norozi boʻladimi — bularning barchasi imtihon natijasida maʼlum boʻladi.

Va nihoyat, barchangizning qaytishingiz faqat Allohning Oʻzigadir. Oʻlimdan soʻng tirilish, hisob-kitob va amallaringizga yarasha jazo yoki mukofot — barchasi Alloh huzurida boʻladi. Dunyodagi barcha ishlaringizning natijasi oxiratda koʻrsatiladi.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Oʻlim haqida eslash insonni dunyoga berilib ketishdan saqlaydi va oxiratga tayyorgarlik koʻrishga undaydi. Oʻlimni eslash qalbni yumshoq qiladi, gunohlardan tiyilishga yordam beradi.
2. Yaxshilik ham, yomonlik ham sinovdir. Farovonlikda shukr qilish, qiyinchilikda sabr qilish — har ikkisi ham imtihondir. Shunday ekan, kishi boylikka berilib ketmasligi, qiyinchilikdan esa tushkunlikka tushmasligi kerak.
3. Barcha ishlarning oxiri Allohga qaytishidir. Bu eʼtiqod insonni har bir amalida masʼuliyatli boʻlishga, yaxshi ishlarni koʻpaytirishga va yomon ishlardan qochishga yetaklaydi.
4. Ushbu oyat musulmonga hayotning haqiqiy maʼnosini koʻrsatadi: bu dunyo — sinov maydoni, oxirat esa — haqiqiy hayot va abadiy qarorgohdir. Shu sababli dono inson bu dunyoni oxiratini obod qilish uchun foydalanadi.