Аль-Анбия сүрөсү — Аят 40

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• بَغْتَةً (багтатан): Күтүлбөгөн жерден, капысынан, ойлогон жок жерден деген мааниде.
• فَتَبْهَتُهُمْ (фатабхатухум): Аларды абдан таң калтырат, акылын алып, эсинен таңдырат, кайсы жакка барарын билбей калтырат дегенди билдирет.
• يُنظَرُونَ (юнзаруун): Аларга мөөнөт берилбейт, кечиктирилбейт, токтоп турууга уруксат берилбейт деген мааниде.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта каапырларга эскертүү берилип жатат. Алар кыяматтын же азаптын келерин шылдыңдап, «эгер чын болсо, азыр келтирчи» деп сурашкан. Аллах Таала аларга жооп берип айтат: Ал силер ойлогондой, алдын ала билдирилип, даярданып алууга мүмкүнчүлүк берилген түрдө келбейт. Тескерисинче, ал күн капысынан, күтүлбөгөн убакта келет. Ошондо алардын акылы алды-артын билбей калат, эмне кыларын билбей абдан таң калышат жана катуу коркушат. Алар ал азапты өздөрүнөн четтетүүгө, кайтарууга эч кандай күч-кубат таба алышпайт. Ошондой эле аларга «токтоп тур, тобо кыл, кечирим сура» деп мөөнөт да берилбейт. Башкача айтканда, ал келгенде эч кимге эч нерсе кылууга мүмкүнчүлүк калбайт, артка кайтуу жок.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Аллахтын адилеттиги жана даанышмандыгы: Аллах адамдарга бул дүйнөдө тобо кылууга, жакшылык кылууга убакыт берет. Бирок анын убактысы белгиленген жана ал келгенде эч кимге кечиктирилбейт. Бул — Аллахтын адилеттигинин белгиси.
• Ойгонуу жана даярдык: Ар бир адам кыяматтын качан келерин билбейт. Демек, ар дайым даяр болуу, жакшылык иштерди кылуу, тобо кылуу — акылдуулуктун белгиси.
• Дүйнөнүн убактылуулугу: Бул аят бизге дүйнө жашоосунун убактылуу экенин, ал эми акыреттин чыныгы жашоо экенин эскертет. Ошондуктан дүйнөгө берилип кетип, акыретти унутуу — чоң ката.
• Исламдын үмүт берүүчү жагы: Ислам адамга ар дайым тобо кылууга, кайтууга эшик ачык экенин айтат. Бул аят болсо, ал эшиктин жабылып калышы мүмкүн экенин эскертип, адамды жакшылыкка шаштырат. Бул — ырайымдуулуктун жана ойгонуунун чакырыгы.
• Курандын тактыгы: Куран келечекти так сүрөттөп берет. Бул анын Аллах тарабынан экенин дагы бир жолу далилдейт жана аны окуган адамдын ишенимин бекемдейт.