Аль-Анбия сүрөсү — Аят 39

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• لَوْ يَعْلَمُ — «эгер билишсе эле». Бул жерде «لو» шарттык байламтасы «эгер» деген мааниде келип, аятта алардын билбестиги айтылып, эскертүү берилип жатат.
• الَّذِينَ كَفَرُوا — «каапырлык кылгандар», башкача айтканда Аллахты жана акырет күнүн таныгандар.
• حِينَ لَا يَكُفُّونَ — «качан алар (отту) тыйып, кайтара албаган учурда». «يكفون» деген «тыйуу, тосуу, кайтаруу» дегенди билдирет.
• عَن وُجُوهِهِمُ النَّارَ — «жүздөрүнөн отту (кайтара албайт)». Башкача айтканда, тозоктун оту алардын жүздөрүнө жетет.
• وَلَا عَن ظُهُورِهِمْ — «жана далыларынан да (кайтара алышпайт)». От аларды артынан да, алдынан да каптайт.
• وَلَا هُمْ يُنصَرُونَ — «жана аларга жардам берилбейт». Эч ким аларды оттон куткарып, коргой албайт.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала каапырлык кылган адамдарга эскертүү берип, алардын акыбетин сүрөттөп жатат. Эгер алар тозоктогу абалды — от алардын жүздөрүнө да, далыларына да тийип, аны эч кандай күч менен тыйып, кайтара албастыгын, ошондой эле аларга эч ким жардам бере албастыгын — алдын ала билишсе эле, анда алар каапырлыктарында туруп бермек эмес, азапты шаштырып сурамак да эмес, «Бул убада качан келет?» деп шылдыңдамак да эмес. Бирок алар бул чындыкты билбегендиктен (же билгиси келбегендиктен) өздөрүнүн адашуусунда улантып жатышат. Алардын азапты тездетүүнү сурашы — бул алардын акыретке болгон ишенимсиздигинин жана текебердигинин белгиси. Ал эми акырет күнү келгенде, алар отту кайтарууга да, коргонууга да, жардам алууга да эч кандай мүмкүнчүлүгү жок абалда калышат.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Акыретке ишенүү — насааттын негизи. Бул аят бизди акырет күнүнүн чындыгын ойлонууга, ага даярдык көрүүгө чакырат. Аллахтын азабынан коркуу — бул ыймандын белгиси.
• Азапты шаштырбоо керек. Кээ бир адамдар «эгер чын болсо, азап келсин» деп шаштырышат. Бирок бул аят азаптын качан келерин Аллах гана билерин жана ага даяр болуу зарылдыгын эскертет.
• Аллахтын адилеттиги. Каапырларга жардам берилбейт деген — бул Аллахтын адилет сотунун белгиси. Эч ким Аллахтын алдында өзүнүн кылган иштеринен качып кутула албайт.
• Ыймандуу болуу — куткаруунун жолу. Бул аят бизди каапырлыктан сактанып, ыймандуу болууга, Аллахтын буйруктарын аткарып, тыйгандарынан тыйылууга чакырат. Ыймандуу адам акыретте Аллахтын ырайымына жетүүнү үмүт кылат.
• Ислам — коркунуч эмес, үмүт дини. Бул аяттагы эскертүү — бул Аллахтын адамдарга болгон мээриминен улам берилген эскертүү. Аллах адамдардын тозокко түшүшүн каалабайт, тескерисинче, алардын тобо кылып, туура жолго түшүшүн каалайт. Ошондуктан бул аят бизди Аллахтын ырайымына үмүт кылып, жакшылык иштерди кылууга түрткү берет.