Anbiyo surasi — Oyat 92

Kalima ma'nolari:

• "Ummat" — bu yerda din, millat va yo'l ma'nosida kelgan.
• "Ummatan vahidah" — yagona, bitta din.

Tafsir:

Ey insonlar! Alloh taolo barcha payg'ambarlarni yagona din — Islom dini bilan yuborgan. Bu dinning asosi — Allohning yagonaligiga iymon keltirish, Ungagina ibodat qilish va Unga hech narsani sherik qilmaslikdir. Barcha payg'ambarlar — Odam alayhissalomdan to Muhammad sollallohu alayhi vasallamgacha — bir xil e'tiqod va bir xil ta'limotni olib kelganlar. Ularning barchasi insonlarni yagona Allohga ibodat qilishga, Unga bo'ysunishga va Uning amrlariga itoat etishga da'vat qilganlar.

Oyatda keltirilgan "ummat" so'zi bu yerda "din" ma'nosini anglatadi. Ya'ni, barcha payg'ambarlarning dini aslida bitta — Islom dinidir. Farqlar faqat shariatlarda, ya'ni amaliy qoidalarda bo'lgan, lekin asosiy e'tiqod — tavhid (yagonalik) aqidasi barchasida bir xildir.

So'ngra Alloh taolo: "Va Men sizning Robbingizman, bas, Mengagina ibodat qiling", deydi. Ya'ni, barcha maxluqotlarning yaratuvchisi, ta'minlovchisi va boshqaruvchisi yolg'iz Allohdir. Shuning uchun ibodat ham yolg'iz Ungagina bo'lishi lozim. Hech kim va hech narsa Unga sherik qilinmasligi kerak. Ibadat — bu namoz, ro'za, duo, qurbonlik va boshqa barcha toat-ibodatlarni faqat Alloh uchun qilishdir.

Foydalar:

1. Ushbu oyat musulmonlar o'rtasida birlik va ittifoq bo'lishini ta'kidlaydi. Barcha payg'ambarlar bir xil din bilan kelgan ekan, ularning ummatlari ham aslida birodardirlar. Bu esa musulmonlarni o'zaro mehr-oqibatli, hamjihat bo'lishga undaydi.
2. Islom dini — insoniyatning eng qadimiy va eng to'g'ri yo'lidir. Bu din zamona o'tishi bilan o'zgarmaydi, chunki u Alloh tomonidan nozil qilingan haqiqatdir.
3. Ibadatning faqat Allohga xos qilinishi insonni har qanday xurofot, butparastlik va shirkdan poklaydi. Bu esa inson qalbini musaffo qiladi va unga haqiqiy ozodlikni baxsh etadi.
4. Allohning Robbimiz ekanligini tan olish, Uning barcha ishlarida hikmat borligiga ishonishni taqozo etadi. Bu esa insonni sabrli, shukrli va tavakkulchi bo'lishga o'rgatadi.
5. Ushbu oyat musulmonlarga o'z dinlarini iftixor bilan olib yurishlari kerakligini o'rgatadi, chunki ularning dini — butun insoniyat uchun yagona to'g'ri yo'ldir.