حج سۈرىسى — ئايەت 48

1) قىسقىچە سۆز ئىزاھاتى:

• وَكَأَيِّن: «قانچىلىك كۆپ» دېگەن مەنىدە.
• أَمْلَيْتُ: «مۆھلەت بەردىم»، «ئالدىراپ جازالىمىدىم» دېگەن مەنىدە.
• أَخَذْتُهَا: «جازالىدىم»، «ھالاك قىلدىم» دېگەن مەنىدە.
• الْمَصِيرُ: «قايتىدىغان جاي»، «ئاخىرقى مەنزىل» دېگەن مەنىدە.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا ئىنسانلارغا ئەسكەرتىش بېرىپ، ئۆتكەن ئۈممەتلەرنىڭ ئەھۋالىدىن ئىبرەت ئېلىشقا چاقىرىدۇ. ئاللاھ تائالا مۇنداق دەيدۇ: قانچىلىك كۆپ شەھەر-قىشلاقلار بولغانكى، ئۇلارنىڭ ئاھالىسى كۇپۇرلۇق ۋە زۇلۇمدا چىڭ تۇرۇپ، پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلغان ئىدى. ئاللاھ ئۇلارنى دەرھال جازالىماي، بەلكى ئۇزۇن مۇددەت مۆھلەت بەردى، تۇرمۇشلۇق نېمەتلەرنى بېرىپ سىنىدى. ئۇلار بۇ مۆھلەتنى ئۆزلىرىگە بېرىلگەن پۇرسەت دەپ بىلمەي، بەلكى ئۇنى «بىز توغرا يولدا» دەپ خاتا چۈشەندى ۋە تېخىمۇ ئەزگىنلىشىپ كەتتى. ئاخىرىدا ئاللاھ ئۇلارنى قاتتىق ئازاب بىلەن ھالاك قىلدى. ھەممە ئىنسانلار ئۆلگەندىن كېيىن ئاللاھنىڭ دەرگاھىغا قايتىدۇ ۋە ھەر بىرى ئۆز قىلمىشىغا يارىشا جازا-مۇكاپات ئالىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھنىڭ بېرىدىغان مۆھلىتى ئۇنىڭ بىزنى ئۇنتۇپ قالغانلىقى ئەمەس، بەلكى بىزگە تەۋبە قىلىش ۋە توغرا يولغا قايتىش پۇرسىتىدۇر. شۇڭا ھەر بىر مۇسۇلمان ئۆزىنىڭ ھاياتىنى پۇرسەت بىلىپ، ئاللاھقا قارشى ئاسىيلىقتىن يېنىشى، ئۇنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇشى كېرەك. ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قورقۇش بىلەن بىرگە، ئۇنىڭ رەھمىتىدىن ئۈمىدۋار بولۇش مۇئمىننىڭ ئالاھىدىلىكىدۇر.

3) دەۋەت ۋە نەسىھەت:

ئەي مۇسۇلمان قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە ئاللاھنىڭ ئادالەتلىك ۋە ھېكمەتلىك ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ. ئاللاھ ھېچكىمگە زۇلۇم قىلمايدۇ، بەلكى ئۇلارغا مۆھلەت بېرىپ، ئەقىلگە كېلىشىگە پۇرسەت يارىتىپ بېرىدۇ. ئەمما كىمكى ئىنكار قىلىپ، زۇلۇمدا چىڭ تۇرسا، ئاخىرىدا ئاللاھنىڭ ئازابىغا دۇچ كېلىدۇ. شۇڭا كېلىڭلار، ھەممىمىز ئاللاھنىڭ بىزگە بەرگەن ھەر بىر كۈنىنى، ھەر بىر نەپىسىنى قىممەتلىك بىلىپ، ئۇنى ياخشى ئەمەللەر بىلەن ئۆتكۈزەيلى. قۇرئان كەرىمنى كۆپ ئوقۇپ، ئۇنىڭ مەنىسىنى چۈشىنىپ، ئەمەلىيەتتە قوللىنايلى. ئاللاھ بىزنى توغرا يولدا مۇستەھكەم قىلسۇن، بىزنى ئۆتكەن ئۈممەتلەرنىڭ ئاقىۋىتىگە دۇچار قىلمىسۇن. ئامىن!