سوره حج — آیه 48

معانی کلمات:

• وَکَأَیِّن: چه بسیار، بسیارند.
• أَمْلَیْتُ: مهلت دادم، به تأخیر انداختم.
• أَخَذْتُهَا: آنها را (به عذاب) گرفتم و مجازات کردم.
• الْمَصِیر: بازگشتگاه و سرانجام.

تفسیر آیه:

چه بسیارند آبادیها و شهرهایی که اهلشان بر کفر و ظلم اصرار ورزیدند و ستمکار بودند، اما من به آنها مهلت دادم و در عذابشان شتاب نکردم تا شاید بیدار شوند و توبه کنند؛ ولی آنها از این مهلت مغرور شدند و بر گناه خود افزودند. سپس به ناگاه آنها را با عذابی سخت و ریشهکنکننده گرفتم و هلاکشان کردم. و بازگشت همه آنان تنها به سوی من است؛ در روز قیامت نزد من حاضر میشوند و من بر اساس عدل خود، آنها را به کیفر اعمالشان میرسانم و عذاب جاودانهای که سزاوار آنند به آنان میچشانم. پس ای مشرکان و ستمگران! از این هشدار عبرت بگیرید که مهلت من برای شما نیز پایان خواهد یافت و هیچ راه فراری از بازگشت به سوی من ندارید.

فواید و پیامهای آیه:

• مهلت الهی فرصتی برای توبه است، نه نشانه رضایت: تأخیر عذاب برای ستمگران به معنای پذیرش اعمال آنان نیست؛ بلکه فرصتی است تا به خود آیند و از راه خطا بازگردند. پس نباید به تأخیر مجازات مغرور شد.
• سنت خداوند در مورد ستمگران تغییرناپذیر است: همانطور که خداوند با امتهای پیشین چنین رفتار کرد و پس از مهلت، آنها را گرفت، این سنت الهی در همه زمانها جاری است و هیچ ظالمی از این قانون مستثنا نیست.
• بازگشت همه به سوی خداست: این آیه یادآور معاد و روز حساب است؛ روزی که هیچ عمل و نیتی پنهان نمیماند و هر کس نتیجه کردار خود را میبیند. این باور، انسان را به پرهیز از ظلم و اصلاح رفتار خویش دعوت میکند.
• عبرتآموزی از سرنوشت پیشینیان: مطالعه تاریخ و سرنوشت ظالمان پیشین، بهترین پندآموز برای انسان است تا راه آنان را تکرار نکند و در مسیر حق و عدالت گام بردارد.