Аль-Хаджж сүресі — Аят 73

1. Қиын сөздердің мағынасы:

• ضُرِبَ مَثَلٌ: мысал келтірілді.
• فَاسْتَمِعُوا لَهُ: оны мұқият тыңдап, ой жүгіртіңдер.
• تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ: Аллаһтан басқа шақырып, тәуап етіп жүрген нәрселерің.
• يَسْلُبْهُمُ: олардан тартып алады.
• لَا يَسْتَنقِذُوهُ: оны құтқарып ала алмайды.
• ضَعُفَ الطَّالِبُ وَالْمَطْلُوبُ: әлсіз – іздеуші де, ізделуші де.

1. Аяттың тәпсірі:

Уа, адамдар! Сендерге бір мысал келтірілді, оны зейін қойып тыңдап, одан ғибрат алыңдар. Шынында, сендер Аллаһтан басқа шақырып, тәуап етіп жүрген пұттарың мен жалған тәңірлерің бір шыбынды да жарата алмайды, тіпті олар бәрі жиналып, бір-біріне көмектескен күнде де оған шамалары жетпейді. Олардың әлсіздігі соншалық, егер шыбын олардан бір нәрсені – хош иісті затты немесе тағамды – тартып әкетсе, олар оны шыбыннан құтқарып та ала алмайды. Міне, осындай күйдегі пұттар мен жалған тәңірлерге құлшылық ету қандай да бір ақылға сыйымсыз іс! Осы мысал арқылы олардың шыбынды жаратудан әлсіздігі, одан да үлкен нәрселерді жаратуға әсте шамалары жетпейтіні анық байқалады. Ендеше, осыншама әлсіз әрі дәрменсіз нәрселерді Аллаһтан бөлек тәңір етіп алу қандай қателік! Бұл жерде іздеуші де, ізделуші де әлсіз: іздеуші – шыбыннан өз затын қайтарып алуға тырысқан пұт, ал ізделуші – сол нәрсені иемденіп алған шыбынның өзі.

1. Осы аяттан алынатын пайдалы тұжырымдар:

• Бұл аят Аллаһтың құдіретінің шексіздігін, ал Одан басқа тәуап етілетін нәрселердің күллі әлсіздігін айқын көрсетеді. Шыбындай кішкентай жаратылыстың өзін жаратуға әсте шамасы жетпейтін нәрселерге сыйыну – ақыл иесіне лайық емес.
• Ислам – таза бір Аллаһқа құлшылық етуге шақыратын, ақыл мен ойлауды қолдайтын дін. Құран аяттары адамды терең ойлауға, мысалдардан ғибрат алуға бастайды.
• Құранның келтірген мысалдары қарапайым әрі әсерлі: шыбын сияқты кішкентай жаратылыс арқылы жалған тәңірлердің дәрменсіздігі ашық дәлелденеді. Бұл – Құранның ғажайып шешендігі мен даналығының бір көрінісі.
• Адам баласын Аллаһқа серік қосудан сақтандыратын, шынайы сенімге жетелейтін осынау аяттар жүректі иманға бұрып, Исламның ақиқатын терең түсінуге жол ашады.
• Әрбір адам өз өмірінде кімге сыйынып, кімге тәуекел етіп жүргенін ойланып, тек қана Аллаһқа бет бұруы керек. Өйткені шынайы күш-қуат, құдірет тек Аллаһтың қолында.