سوره مؤمنون — آیه 103

معانی کلمات:

• خَفَّتْ: سبک شد، کم وزن گردید.
• مَوَازِينُهُ: ترازوهای سنجش اعمال او (جمع «میزان»).
• خَسِرُوا أَنفُسَهُمْ: خود را زیانکار کردند، خویشتن را تباه ساختند.
• خَالِدُونَ: جاودانان، ماندگاران در عذاب.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه سرنوشت گروه دوم را بیان میکند: کسانی که ترازوی اعمالشان سبک باشد، یعنی حسناتشان در برابر گناهانشان وزن نداشته باشد و بدیها بر خوبیها چیره گردد، اینان همان کسانی هستند که خود را زیانکار کردهاند. چرا که سرمایهی حقیقی انسان، ایمان و عمل صالح است و آنان با از دست دادن این سرمایه، خویشتن را به تباهی و نابودی کشاندهاند. چنین افرادی در آتش جهنم جاودانه خواهند ماند و هرگز از آن خارج نخواهند شد. مقصود از «وزن کردن اعمال» نیز برپا داشتن حجت و دلیلی محسوس بر اساس عرف و عادت مردم است تا حقیقت برای همگان آشکار گردد و هیچ کس عذری نداشته باشد.

فواید و پیامهای آیه:

• اهمیت اعمال نیک و ایمان در سعادت ابدی انسان، و اینکه سبک بودن میزان اعمال، نتیجهی غفلت از فرمان خدا و پیروی از هوای نفس است.
• خسران واقعی، از دست دادن خویشتن و محروم ماندن از رحمت الهی است؛ نه از دست دادن مال و منال دنیا.
• عدالت کامل خداوند در داوری، به گونهای که هیچ عملی، حتی به اندازهی ذرهای، نادیده گرفته نمیشود.
• هشدار جدی به انسان که پیش از فرا رسیدن روز حساب، به فکر سنگین کردن کفهی حسنات خود با ایمان و عمل صالح باشد.
• این آیه انگیزهای قوی برای بازگشت به سوی خدا و توبه از گناهان ایجاد میکند تا انسان از زمرهی خاسران نباشد و به رستگاری ابدی دست یابد.