سوره مؤمنون — آیه 12

معانی کلمات:

• سُلالَةٍ: خلاصه و برگزیدهی هر چیزی؛ چیزی که از دل چیز دیگری بیرون کشیده شده باشد.
• طین: خاک مخلوط با آب که حالت چسبندگی داشته باشد.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیهی شریف، یادآور نعمت بزرگ آفرینش انسان است و میفرماید: به یقین، ما انسان (یعنی آدم علیهالسلام، پدر بشریت) را از خلاصه و برگزیدهای از گل آفریدیم. این گل، از تمام زمین برداشته شده بود و آب با آن مخلوط گردید تا بهصورت طینی درآمد که قابلیت شکلگرفتن داشت. سپس از این طین، خلاصهای گرفته شد که اصل و ریشهی آفرینش آدم از آن پیریزی گردید. این بیان، اشاره به عظمت قدرت الهی دارد که از مادهای پست و بیارزش، موجودی اینچنین شریف و کامل را پدید آورد. همچنین واژهی «سُلاله» در زبان عرب به نطفه نیز اطلاق میشود و فرزند را «سلیل» میگویند، زیرا از خلاصهی وجود پدر و مادر بیرون میآید. بنابراین، آفرینش انسان چه در مرحلهی نخستین (آدم از گل) و چه در مراحل بعدی (از نطفه)، همگی از یک اصل و خلاصه صورت گرفته است.

فواید و پیامهای آیه:

• شناخت اصل و ریشهی خود، انسان را از تکبر و غرور بازمیدارد و به او یادآوری میکند که سرآغاز او چیزی جز گل و خاک نبوده است؛ پس شایسته است در برابر خالق خود فروتن باشد.
• این آیه، انسان را به شکرگزاری در برابر نعمت حیات و آفرینش دعوت میکند؛ چرا که خدایی که چنین موجودی را از گل آفرید، قطعاً بر بازگرداندن او پس از مرگ نیز تواناست.
• توجه به مراحل آفرینش، ایمان به قدرت بیپایان پروردگار را در دل انسان تقویت میکند و او را به تفکر در شگفتیهای خلقت فرا میخواند.
• این آیه، کرامت و شرافت انسان را آشکار میسازد که با وجود آفرینش از خاک، خداوند او را به مقام خلیفهاللهی برگزید و او را شایستهی دریافت علوم و اسرار هستی نمود.