Mo'minun surasi — Oyat 60

Kalimalarning ma'nolari:

• يُؤْتُونَ مَا آتَوا — beradilar, bergan narsalarini (zakot, sadaqa va boshqa xayrli ishlarni) ado etadilar.
• وَجِلَةٌ — qo‘rqqan, hadiksiragan, yuragi titraydigan.
• إِلَىٰ رَبِّهِمْ رَاجِعُونَ — Robbilariga qaytuvchilardirlar.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo mo‘minlarning yana bir oliy fazilatini bayon qilmoqda. Ular o‘zlarining barcha yaxshi amallarini — zakot, sadaqa, namoz, ro‘za va boshqa ibodatlarni ado etadilar, lekin shu bilan birga qalblari qo‘rquv va vahima ichida bo‘ladi. Ular qilgan yaxshiliklarining qabul bo‘lmasligidan, oxiratda Robbilariga qaytib, hisob-kitobga tortilishlarida amallari yetarli bo‘lmasligidan xavf qiladilar. Ular o‘zlarining ibodatlarini ko‘p va mukammal deb bilmaydilar, balki Allohning rahmati va marhamatiga umid qilgan holda, amallarining kamchiliklaridan qo‘rqadilar. Bu holat ularning iymonining chuqurligini va Alloh oldidagi xushu’u va kamtarligini ko‘rsatadi.

Foydalar:

1. Mo‘min kishi qanchalik ko‘p yaxshi amal qilsa ham, o‘zini Alloh oldida qarzdor va kamchilikli his etishi kerak. Bu esa kibr va riyodan saqlaydi.
2. Amallarning qabul bo‘lishi Allohning fazli va marhamatiga bog‘liqdir. Shuning uchun har bir amaldan so‘ng Allohdan qabul qilishini so‘rash — mo‘minning odatiga aylanishi lozim.
3. Qiyomatga va Robbilariga qaytishga ishonch — insonni har bir ishda ehtiyotkor va mas’uliyatli bo‘lishga yetaklaydi.
4. Bu oyat mo‘minlarni xayrli ishlarni ko‘paytirishga, lekin ayni paytda o‘zlarini xavf-xatar ichida his qilishga o‘rgatadi. Bu esa ularni har bir amalni sifatli va ixlos bilan qilishga undaydi.
5. Islomda qo‘rquv va umid o‘rtasida muvozanat bo‘lishi kerak. Mo‘min Allohning rahmatidan umid qiladi, lekin azobidan ham qo‘rqadi. Shu ikki tuyg‘u uni to‘g‘ri yo‘lda barqaror qiladi.