سوره مؤمنون — آيت 60

1) لفظن جي معنيٰ:

• يُؤْتُونَ: ڏيندا آهن، ادا ڪندا آهن.
• مَا آتَوا: جيڪو ڏنو اٿن، جيڪو عمل ڪيو اٿن.
• وَجِلَةٌ: ڊڄندڙ، خوف ۾ مبتلا، لرزندڙ.
• رَاجِعُونَ: موٽڻ وارا، واپس پنهنجي رب ڏانهن ويندڙ.

2) تفسير:

هي آيت انهن مؤمنن جي تعريف ۾ آهي، جيڪي نيڪ عملن ۾ محنت ڪن ٿا ۽ الله جي ويجهو ٿيڻ لاءِ صدقو، زڪوات ۽ ٻيا صالح عمل ادا ڪن ٿا، پر ساڳئي وقت سندن دلون ڊپ ۾ لرزنديون آهن. اهي ان ڳالهه کان خائف آهن ته متان سندن عملون قبول نه ٿين ۽ متان اهي الله جي عذاب کان نجات نه حاصل ڪري سگهن. سندن هي خوف ان ڪري آهي جو کين يقين آهي ته هڪ ڏينهن اهي پنهنجي رب ڏانهن موٽي ويندا ۽ حساب ڏيڻو پوندن. اهي نه رڳو عمل ڪن ٿا، پر پنهنجي عمل تي مغرور نه ٿيندا آهن، ۽ هميشه پنهنجي رب کان ڊڄندا رهندا آهن. اها آيت سيکاريندي آهي ته مؤمن جو معيار اهو آهي ته هو نيڪي ڪري ۽ گڏوگڏ عاجزي ۽ خوف سان الله ڏانهن رجوع ڪري، پنهنجي عملن تي ڀروسو نه ڪري، بلڪه الله جي رحمت تي اميد رکي ۽ سندس عذاب کان ڊڄي.

3) فائدا ۽ سبق:

• مؤمن کي گهرجي ته هو نيڪ عملن ۾ ڪوتاهي نه ڪري، پر ان سان گڏ پنهنجي دل ۾ الله جو خوف ۽ عاجزي رکي.
• عمل جي قبوليت جو دارومدار الله جي رحمت تي آهي، ان ڪري انسان کي گهرجي ته هو هميشه الله کان پنهنجي عملن جي قبوليت جي دعا ڪري.
• اهو يقين رکڻ ته اسان سڀني کي هڪ ڏينهن الله ڏانهن موٽي حساب ڏيڻو آهي، اسان کي نيڪي ۽ تقويٰ ڏانهن راغب ڪري ٿو.
• اسلام اهڙو دين آهي جيڪو انسان کي توازن سيکاريندو آهي: نه رڳو عمل، نه رڳو خوف، بلڪه ٻنهي جو ميلاپ — عمل به ۽ دل جي عاجزي ۽ خوف به.
• هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته الله جا نيڪ ٻانها هميشه پنهنجي عملن کي ناقص سمجهندا آهن ۽ پنهنجي رب جي رحمت جا اميدوار ۽ سندس عذاب کان ڊڄندڙ هوندا آهن. اهڙي رويي سان ئي انسان حقيقي ڪاميابي حاصل ڪري سگهي ٿو.