Furqon surasi — Oyat 38

Kalimalarning ma'nolari:

• As-hobur-Rass: “Rass” – qadimdan qurilmagan, tosh bilan mustahkamlanmagan quduq ma’nosini bildiradi. “As-hobur-Rass” esa shu quduq atrofida yashagan qavmni anglatadi.
• Qurunan: “Qarn” – bir davrda yashagan avlod yoki ummat ma’nosida keladi.

Tafsir:

Alloh taolo ushbu oyatda o‘z payg‘ambarlarini yolg‘onchiga chiqargan va shu sababli halokatga uchragan qavmlarni eslatmoqda. Ular orasida Ood qavmi – Hud alayhissalomning qavmi, Samud qavmi – Solih alayhissalomning qavmi, shuningdek, As-hobur-Rass – ya’ni quduq egalari ham bor. Bu qavm butlarga sig‘inuvchi bo‘lib, ularga Shuyayb alayhissalom (ba’zi rivoyatlarga ko‘ra Hanzala ibn Safvon) yuborilgan edi. Ular payg‘ambarlarini yolg‘onchi qilishdi va hatto uni o‘ldirishdi. Shundan so‘ng Alloh ularni yer yuziga yutdirib, quduqlarini vayron qilib, halokatga uchratdi.

Bundan tashqari, Alloh taolo Ood, Samud va As-hobur-Rass o‘rtasida yashagan ko‘plab avlodlarni ham halok qildi. Ularning sonini va holatini faqat Allohning O‘zi biladi. Ular ham o‘z payg‘ambarlarini inkor etib, zulm va gunohlarda davom etganlari uchun Allohning azobiga duchor bo‘ldilar.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

• Alloh taolo o‘tgan qavmlarning halokatini eslatish orqali insonlarga ibrat beradi: payg‘ambarlarni yolg‘onchi qilish va gunohda davom etish halokatga sabab bo‘ladi.
• Tarixdagi ko‘plab avlodlarning halokati Allohning qudrati va adolati namunasidir – U hech kimga zulm qilmaydi, balki har bir qavmni o‘z qilmishiga yarasha jazolaydi.
• Bu oyat mo‘minlarga sabr va mustahkam iymon beradi, chunki haq yo‘lida bo‘lganlar oxir-oqibat najot topishini, botil yo‘lda yurganlar esa halokatga uchrashini bildiradi.
• Inson o‘zidan oldingi ummatlarning taqdiridan saboq olib, Allohning amrlariga itoat qilishi va payg‘ambarlarning yo‘lidan borishi lozim.