Furqan surəsi — Ayə 42

Söz izahı:

• كاد (kāda): “az qaldı”, “yaxınlaşdı” mənasındadır. Burada müşriklərin: “Muhəmməd (s.a.s.) bizi az qaldı tanrılarımızdan döndürsün” demələrini ifadə edir.
• يُضِلُّنَا (yuḍillunā): “bizi yoldan çıxarır”, “bizi doğru yoldan uzaqlaşdırır” deməkdir. Müşriklər öz batil inanclarını “doğru yol” saydıqları üçün Peyğəmbərin (s.a.s.) dəvətini “azdırma” kimi qiymətləndirirdilər.
• آلِهَتِنَا (ālihatinā): “tanrılarımız”, yəni onların ibadət etdikləri bütlər.
• لَوْلَا أَن صَبَرْنَا عَلَيْهَا (lawlā an ṣabarnā ʿalayhā): “əgər onlara bağlı qalmaqda səbir etməsəydik”, yəni “bütlərə ibadəti davam etdirməsəydik”.
• أَضَلُّ سَبِيلًا (aḍallu sabīlā): “yolu daha çox azmış”, “hansı yol daha yanlışdır” mənasındadır.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə, müşriklərin Peyğəmbərə (s.a.s.) qarşı lağlağı və təkəbbürlü münasibətini göstərir. Onlar öz aralarında deyirdilər: “Bu adam az qaldı bizi tanrılarımızdan döndərsin. Əgər biz bütlərə ibadətdə səbirli olmasaydıq, onun dəlilləri və ağıllı sözləri bizi öz tanrılarımızdan uzaqlaşdıra bilərdi.” Onlar bununla öz əqidələrində israrlı olduqlarını göstərmək istəyirdilər, halbuki bu, onların haqqa qarşı inadkarlığından başqa bir şey deyildi.

Uca Allah onlara xəbərdarlıq edir: Onlar qiyamət günü əzabı gördükləri zaman kimin yolunun daha yanlış olduğunu – özlərinin, yoxsa Muhəmmədin (s.a.s.) və ona iman gətirənlərin yolunun – açıq-aydın biləcəklər. O gün onlar peşman olacaqlar, lakin peşmançılıq artıq fayda verməyəcək.

Bu ayədən öyrənirik ki, haqqa çağıran şəxsə qarşı təkəbbür və istehza edənlər, əslində öz batil yollarında qalmaq üçün səbir göstərdiklərini zənn edirlər. Halbuki əsl səbir, haqqı qəbul etmək və ona tabe olmaqdadır. İslamın nuru hər bir qəlbi işıqlandırmağa qadirdir; ona qarşı duranlar isə yalnız öz ziyanlarına çalışırlar. Qiyamət günü hər kəs kimin doğru yolda olduğunu görəcək və o gün haqqı inkar edənlərin vəziyyəti çox ağır olacaqdır.