سوره فرقان — آیه 42

معانی کلمات:

• «إِنْ کَادَ»: به راستی نزدیک بود.
• «لَیُضِلَّنَا»: قطعاً ما را گمراه کند (از راه بازدارد).
• «آلِهَتِنَا»: معبودان ما (بت‌ها).
• «صَبَرْنَا عَلَیْهَا»: بر (عبادت) آنها شکیبایی ورزیدیم.
• «أَضَلُّ سَبِیلًا»: گمراه‌تر در راه (و روش).

تفسیر آیه:

این آیه ادامه گفتار مشرکان است که با تمسخر به پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) می‌گفتند: «این مرد نزدیک بود ما را با دلایل و استدلال‌هایش از پرستش معبودانمان بازدارد، اگر ما بر عبادت آنها شکیبایی نمی‌ورزیدیم و استقامت نمی‌کردیم، او ما را گمراه می‌کرد!» آنان در حقیقت با این سخن، حقانیت دعوت پیامبر را نادیده می‌گرفتند و تأثیر کلام او را به‌گونه‌ای اعتراف می‌کردند که گویی او ساحری است که می‌خواهد آنان را از آیین پدرانشان منحرف کند.

اما خداوند در ادامه، تهدیدی سخت برای آنان بیان می‌کند: «به زودی وقتی عذاب را در قبر یا روز قیامت با چشمان خود می‌بینند، خواهند دانست که چه کسی گمراه‌تر است: آنان که بت‌های بی‌جان را می‌پرستند یا پیامبر و مؤمنانی که خدای یگانه را عبادت می‌کنند؟» در آن روز، پرده از حقیقت برداشته می‌شود و آنان به خطای بزرگ خود پی می‌برند، اما پشیمانی سودی ندارد.

فواید و درس‌های آیه:

• استهزای دشمنان هرگز به حقانیت راه پیامبران آسیب نمی‌زند؛ بلکه نشانه تأثیرگذاری دعوت آنان است.
• شکیبایی بر باطل، هرگز پایدار نیست و سرانجام حقیقت آشکار می‌شود.
• عاقبت‌بینی و توجه به روز قیامت، انسان را از فریب ظواهر دنیا بازمی‌دارد و او را به راه راست هدایت می‌کند.
• ایمان واقعی، انسان را از گمراهی نجات می‌دهد و در روزی که هیچ عذری پذیرفته نیست، تنها اعمال صالح و توحید خالص سودمند خواهد بود.