Аль-Фуркан сүресі — Аят 42

1. Сөздердің мағынасы:

• إِن كَادَ — «азы қалды», «таяу болды» деген мағынада.
• لَيُضِلُّنَا — «бізді адастырмақшы болды», «жолымыздан тайдырмақшы болды».
• آلِهَتِنَا — «біздің тәңірлеріміз», яғни олардың пұттары.
• لَوْلَا أَن صَبَرْنَا عَلَيْهَا — «егер біз оларға (пұттарымызға) берік болып, шыдамдылық танытпағанымызда».
• وَسَوْفَ يَعْلَمُونَ — «жақында олар біледі».
• حِينَ يَرَوْنَ الْعَذَابَ — «азапты көрген кезде».
• مَنْ أَضَلُّ سَبِيلًا — «кімнің жолы адасқанырақ», «кімнің жолы қисықырақ».

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Мекке кәпірлерінің Пайғамбарға (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) деген менсінбеушілік пен мазақтауын баяндайды. Олар Пайғамбарды көргенде: «Мынау Алла тағала елші етіп жіберді деп тұжырымдап жүрген адам ба? Ол өзінің күшті дәлелдерімен және айқын уағызымен бізді пұттарымызға құлшылық етуден айналдыра жаздады. Егер біз ата-бабамыздан қалған пұттарымызға берік болып, шыдамдылық танытпағанымызда, ол бізді олардан әбден айналдырып кетер еді» — деп айтты. Осылайша олар Пайғамбардың шақыруы өздерінің пұтқа табынушылық жолынан тайдыра жаздағанын мойындады, бірақ бұны мақтаныш етіп, өздерінің қыңырлығын көрсетті.

Содан кейін Алла тағала оларды ескертіп: «Жақында олар азапты көрген кезде кімнің жолы адасқанырақ екенін — өздері ме, әлде Мұхаммед пе — біледі» — деді. Яғни қабір азабын және Қиямет күнінің азабын көргенде, олар шынайы адасқан тарап өздері екенін анық түсінеді. Бұл жерде «адасу» деп отырғаны — тура жолдан ауытқу, хақ діннен бас тарту. Кәпірлер Пайғамбарды адасушы деп ойлады, бірақ шын мәнінде өздері адасқан болатын.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Хақты мойындаудың маңыздылығы: Кәпірлер Пайғамбардың дәлелдерінің күшті екенін, тіпті оларды пұттарынан айналдыра жаздағанын мойындады. Бұл — хақтың күші мен айқындығын көрсетеді. Адам баласы хақты мойындап, оған бой ұсынуы керек.
• Қыңырлық пен табандылықтың зияны: Олар пұттарына деген «шыдамдылықтарын» мақтаныш етті, бірақ бұл шыдамдылық емес, қыңырлық еді. Қыңырлық адамды адасушылыққа апарады.
• Алланың әділдігі мен ескертуі: Алла тағала азапты көргенде шынайы адасқандар кім екені анық болатынын ескертті. Бұл — Алланың әділдігін және Оның ескертулерінің шындық екенін білдіреді.
• Исламға деген құлшыныс: Пайғамбардың (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) дінді уағыздаудағы құлшынысы мен табандылығы — үлгі аларлық. Ол хақты жеткізу үшін бар күшін сарп етті.
• Ақиреттің шындығы: Азапты көру — ақиреттің шындығын растайды. Адам баласы осы дүниеде хақ жолды таңдап, ақиретте азаптан құтылуға тырысуы керек.
• Исламның айқындығы: Ислам — тура жол. Оның дәлелдері күшті, айқын. Адам баласы ойланып, хақты қабылдауы керек.