سوره فرقان — آیه 73

معانی کلمات:

• ذُکِّرُوا: پند داده شوند، یادآوری شوند.
• آیاتِ رَبِّهِم: نشانه‌های پروردگارشان، اعم از آیات قرآن و نشانه‌های آفاقی و انفسی.
• لَمْ یَخِرُّوا عَلَیْهَا: بر آن (آیات) فرو نیفتند و به آن توجه نکنند.
• صُمًّا وَ عُمْیَانًا: در حالی که کر و کور باشند؛ یعنی مانند کران و کوران از آن روی گردان نشوند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در ادامه توصیف بندگان شایسته‌اش، گروه دیگری از ویژگی‌های آنان را بیان می‌کند: آنان کسانی هستند که چون با آیات پروردگارشان پند داده شوند و نشانه‌های او را برایشان یادآوری کنند، مانند کران و کوران از کنار آن نمی‌گذرند و نسبت به آن بی‌اعتنا نیستند. بلکه با گوش جان و چشم دل به آن گوش فرا می‌دهند، آن را می‌شنوند و در آن می‌اندیشند، و در برابر حق خضوع می‌کنند و تسلیم فرمان پروردگار می‌شوند. آنان نه تنها از آیات الهی رویگردان نمی‌شوند، بلکه با اشتیاق و فروتنی به آن روی می‌آورند و آن را مایه هدایت و روشنایی دل خود قرار می‌دهند. این در حالی است که بسیاری از مردم، چون آیات الهی به آنان تذکر داده می‌شود، چنان از آن غافلند که گویی نه می‌شنوند و نه می‌بینند و در برابر حق، کبر و عناد می‌ورزند.

فواید و پیام‌های آیه:

• بندگان راستین خدا، در برابر آیات الهی، اهل تفکر و تدبر هستند و آن را با جان و دل می‌پذیرند.
• ایمان واقعی، نه تنها با شنیدن و دیدن ظاهری، بلکه با پذیرش قلبی و عمل عملی همراه است.
• قرآن و نشانه‌های الهی، همواره وسیله‌ای برای بیداری دل‌ها و هدایت انسان‌هاست؛ پس شایسته است با گوش جان به آن گوش فرا دهیم.
• تفاوت میان مؤمنان و غافلان در این است که مؤمنان از آیات الهی پند می‌گیرند و به آن خضوع می‌کنند، اما غافلان با وجود شنیدن و دیدن، همچنان کر و کور می‌مانند.