Shu'aro surasi — Oyat 82

Kalimalarning ma'nolari:

• أَطْمَعُ – umid qilaman, orzu qilaman.
• خَطِيئَتِي – xato-yu gunohimni.
• يَوْمَ الدِّينِ – jazza (hisob-kitob) kuni.

Tafsir:

Ibrohim alayhissalom o'z qavmiga qarata, ular va ota-bobolari ibodat qilgan butlar haqida so'z yuritar ekan, o'sha butlar hech narsaga qodir emasligini, ular eshitmasligini, foyda ham, zarar ham yetkaza olmasligini bayon qiladi. So'ngra u zot yolg'iz O'zi ibodat qiladigan, butun olamlarning Robbi bo'lgan Alloh taoloning fazlu ne'matlarini sanab o'tadi: U meni yaratdi, menga hidoyat beradi, meni to'ydiradi va sug'oradi, kasal bo'lsam, U shifo beradi, meni o'ldiradi va keyin tiriltiradi. Ana shu zikr qilingan ne'matlar orasida Ibrohim alayhissalom eng katta umid va orzu bilan aytadilar: "Va U Zotki, men Uning gunohlarimni jazza kuni kechirishiga umid qilaman." Ya'ni, ey qavmim, men butlarga emas, balki mana shu xislatlarga ega bo'lgan, meni yaratgan, ta'minlagan, shifo beradigan va oxiratda gunohlarimni mag'firat qilishiga umid bog'lagan Zotgagina ibodat qilaman. Ibrohim alayhissalomning bu so'zlari o'zlarining ayrim kichik xatolari (masalan, "men kasalman" deganlari yoki "bu mening singlim" deganlari kabi)ga ishora bo'lib, ular payg'ambarlik maqomiga putur yetkazmaydigan, ammo banda sifatida Allohdan kechirim so'rashlari lozim bo'lgan narsalardir. Bu bilan u zot o'z qavmiga o'rnak ko'rsatadilarki, hatto payg'ambar ham o'zini gunohkor deb bilib, Allohning mag'firatiga umid qiladi.

Foydalar:

• Ibrohim alayhissalomning bu duosi bizga ta'lim beradiki, inson qanchalik solih bo'lmasin, Allohning mag'firatiga muhtojdir. Bu esa mo'minning qalbida kamtarlikni va Allohga bo'lgan umidni mustahkamlaydi.
• Gunohlardan qat'i nazar, Allohning rahmatidan umid uzmaslik kerak. Ibrohim alayhissalom kabi buyuk payg'ambar ham mag'firatni umid qilsa, biz boshqa bandalar uchun bu umid yanada kattaroqdir.
• Bu oyat mo'minlarga oxirat kuni (Yawm ad-Din) haqida eslatib, o'sha kunga tayyorgarlik ko'rishga undaydi. Qiyomat kuni faqat Allohning rahmati va mag'firati bilan najot topish mumkinligini uqtiradi.
• Ibrohim alayhissalomning ibodatlari faqat Allohga xolis bo'lgani kabi, biz ham ibodat va duolarimizni faqat Unga qaratishimiz lozim. Butlar va boshqa narsalardan umid kutish befoyda ekanini bu qissa yaqqol ko'rsatadi.