سوره شعراء — آيت 82

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• أَطْمَعُ: اميد رکڻ، طمع ڪرڻ (هتي مراد آهي پڪي اميد ۽ آرزو).
• خَطِيئَتِي: منهنجي خطا، منهنجي لغزش ۽ گناهه.
• يَوْمَ الدِّينِ: جزا ۽ حساب جو ڏينهن، يعني قيامت جو ڏينهن.

2) آيت جي تفسير:

حضرت ابراهيم عليه السلام پنهنجي قوم کي ٻڌايو ته جن بتَن کي اوھان ۽ اوھان جي ابن ڏاڏن پوڄيو آهي، سي منهنجا دشمن آهن ۽ اهي نه ٻڌي سگهندا آهن، نه نفع نقصان پهچائي سگهندا آهن. پر منهنجو رب ۽ پالڻهار الله تعاليٰ ئي آهي، جنهن مون کي بهترين صورت ۾ پيدا ڪيو، مون کي دنيا ۽ آخرت جي ڀلائيءَ ڏانهن رهنمائي ڪري ٿو، مون کي کاڌو ۽ پاڻي عطا ڪري ٿو، بيمار ٿيڻ تي شفا ڏئي ٿو، موت ڏئي ٿو ۽ قيامت جي ڏينهن ٻيهر زندهه ڪندو. ان کان پوءِ حضرت ابراهيم عليه السلام فرمايو ته منهنجو رب ئي اهڙو آهي، جنهن کان آءٌ پڪي اميد رکان ٿو ته قيامت جي ڏينهن منهنجي خطائن ۽ لغزشن کي معاف فرمائيندو ۽ مون کي بخش ڏيندو. يعني بخشش ۽ مغفرت صرف الله تعاليٰ جي هٿ ۾ آهي، ڪنهن بت ۽ مورتيءَ جي هٿ ۾ نه آهي. حضرت ابراهيم عليه السلام جي اها اميد انهن ڳالهين جي معافيءَ بابت هئي جيڪي ظاهري طرح خطا معلوم ٿيون ٿيون، پر حقيقت ۾ اهي سندس قوم تي حجت قائم ڪرڻ ۽ حق ڏانهن سڏڻ لاءِ هيون، جهڙوڪ: ”آءٌ بيمار آهيان“ چوڻ، ”اهو وڏي بت ڪيو آهي“ چوڻ، ساره کي ”هي منهنجي ڀيڻ آهي“ چوڻ، ۽ تاري ڏانهن ڏسي ”هي منهنجو رب آهي“ چوڻ. اهي سڀ ڳالهيون حضرت ابراهيم عليه السلام جي قوم تي دليل قائم ڪرڻ ۽ اهو ٻڌائڻ لاءِ هيون ته اهڙو معبود، جيڪو اهي ڪم نه ڪري سگهي، اهو عبادت جي لائق نه آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ ئي واحد ذات آهي، جيڪا گناهن کي معاف ڪري سگهي ٿي ۽ قيامت جي ڏينهن بخشش ڪري سگهي ٿي.
• حضرت ابراهيم عليه السلام جهڙو عظيم نبي به پنهنجي خطائن جي معافيءَ لاءِ الله تعاليٰ کان اميد رکندو هو، ته پوءِ اسان عام انسانن کي ته وڌيڪ عاجزيءَ سان الله تعاليٰ کان بخشش گهرڻ گهرجي.
• قيامت جو ڏينهن يقيني آهي ۽ ان ڏينهن هر انسان کي پنهنجي عملن جو حساب ڏيڻو آهي.
• بت ۽ مورتيون نه ٻڌي سگهنديون آهن، نه نفع نقصان پهچائي سگهنديون آهن ۽ نه بخشش ڪري سگهنديون آهن، ان ڪري صرف الله تعاليٰ جي عبادت ڪرڻ گهرجي.
• اسلام ۾ اميد ۽ خوف ٻئي گڏ آهن؛ انسان کي الله جي رحمت تي اميد به رکڻ گهرجي ۽ پنهنجي گناهن تي شرمندگي ۽ توبهه به ڪرڻ گهرجي.
• قرآن مجيد ۾ انبين جي زندگيءَ جا واقعا اسان لاءِ سبق ۽ هدايت آهن، جيڪي اسان کي توحيد ۽ الله تعاليٰ سان سچي محبت ڏانهن رهنمائي ڪن ٿا.