سوره قصص — آیه 37

معانی کلمات:

• الْهُدَىٰ: راهنمایی و رستگاری، دین حق.
• عَاقِبَةُ الدَّارِ: سرانجام نیک و پسندیده در سرای آخرت.
• لَا یُفْلِحُ: رستگار نمیشود، به مقصود نمیرسد.

تفسیر آیه:

هنگامی که موسی علیهالسلام در برابر فرعون و درخواستهای نابخردانه او قرار گرفت و فرعون با تکبر و غرور، دعوت او را رد کرد و تهدید به عذاب نمود، موسی با آرامش و اطمینان کامل به او پاسخ داد: پروردگار من بهتر از هر کسی میداند که چه کسی هدایت و رستگاری را از جانب او آورده است و چه کسی بر باطل و گمراهی است. او میداند که من بر حق هستم و دعوتم از سوی اوست. همچنین او میداند که سرانجام نیک و عاقبت پسندیده در سرای آخرت از آنِ چه کسی خواهد بود؛ آیا از آنِ کسی است که از فرمان خدا پیروی میکند یا کسی که طغیان و سرکشی میکند؟ سپس موسی تأکید کرد که قطعاً ستمکاران و کافران هرگز به رستگاری و موفقیت نخواهند رسید و تلاشهایشان نتیجهای جز ناامیدی و زیان در پی نخواهد داشت. این جمله، هم اعلام برائت از باطل بود و هم هشدار صریح به فرعون که عاقبت ظلم و کفر، نابودی و شکست است.

فواید و پیامهای آیه:

1. توکل بر خدا در برابر دشمنان: مؤمن باید در برابر تهدیدها و سختیها، به علم و آگاهی خداوند توکل کند و بداند که خداوند حق را از باطل جدا میکند.
2. عاقبتاندیشی: انسان باید به سرانجام کار خود بیندیشد و بداند که موفقیت حقیقی در دنیا و آخرت، تنها در سایه ایمان و عمل صالح به دست میآید.
3. ناامیدی ظالمان: این آیه به ما اطمینان میدهد که ظلم و ستم هرگز پایدار نیست و سرانجام ظالمان به شکست و نابودی میانجامد، پس هرگز از عدالت و حقخواهی خسته نشویم.
4. اطمینان قلبی به حقانیت راه: وقتی انسان یقین داشته باشد که بر راه حق است، هیچ تهدیدی نمیتواند او را از ادامه مسیر بازدارد؛ همانگونه که موسی با این جمله، قلب خود و پیروانش را مطمئن ساخت.