آل عمران سۈرىسى — ئايەت 159

1. مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە تېگىشلىك سۆزلەر:

• لِنتَ لَهُمْ: ئۇلارغا يۇمشاق مۇئامىلە قىلدىڭ، ئەخلاقىڭ يۇمشاق بولدى.
• فَظًّا: قوپال، سۆز-ھەرىكىتى قاتتىق.
• غَلِيظَ الْقَلْبِ: قەلبى قاتتىق، رەھىمسىز.
• لَانفَضُّوا: تارقىلىپ كېتەتتى، چېچىلىپ كېتەتتى.
• فَاعْفُ عَنْهُمْ: ئۇلارنىڭ خاتالىقىنى كەچۈر.
• وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ: ئۇلار ئۈچۈن ئاللاھدىن مەغپىرەت تىلە.
• وَشَاوِرْهُمْ: ئۇلار بىلەن مەسلىھەتلىشىپ.
• فَإِذَا عَزَمْتَ: قارار قىلغان چېغىڭدا، ئىرادىڭنى باغلىغان چېغىڭدا.
• فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ: ئاللاھقا تايان، ئىشىڭنى ئاللاھقا تاپشۇر.
• الْمُتَوَكِّلِينَ: ئاللاھقا تايانغۇچىلار.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا پەيغەمبىرىمىز مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامغا ۋە ئۇنىڭ ساھابىلىرىگە مەدھىيە ئېيتىپ، ئۇنىڭ ئۈممىتىگە بولغان مېھرى-مۇھەببىتىنى ۋە ئۇلارغا بولغان يۇمشاق مۇئامىلىسىنى بايان قىلىدۇ. ئاللاھنىڭ رەھمىتى بىلەن پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئەسھابلىرىغا يۇمشاق، مېھرىبان ۋە كەڭ قورساق مۇئامىلە قىلغان. ئەگەر ئۇ قوپال، قاتتىق سۆزلۈك ۋە رەھىمسىز قەلبلىك بولغان بولسا، ئەسھابلىرى ئۇنىڭدىن يىراقلىشىپ، ئەتراپىدىن تارقىلىپ كېتەتتى.

ئاندىن ئاللاھ پەيغەمبەرگە ئۈچ مۇھىم كۆرسەتمە بېرىدۇ: بىرىنچىدىن، ئۇحد غەزىۋىتىدە ئەسھابلىرىنىڭ قىلغان خاتالىقلىرىنى كەچۈرۈش؛ ئىككىنچىدىن، ئۇلار ئۈچۈن ئاللاھدىن مەغپىرەت تىلەش؛ ئۈچىنچىدىن، مۇھىم ئىشلاردا ئۇلار بىلەن مەسلىھەتلىشىش. بۇ ئەسھابلىرىنىڭ كۆڭلىنى خۇش قىلىش ۋە ئۇلارنىڭ پىكرىنى ھۆرمەت قىلىش ئۈچۈندۇر.

ئەگەر مەسلىھەتلىشىپ بولۇپ، بىر ئىشقا قارار قىلغان بولساڭ، ئەمدى ئاللاھقا تايىنىپ ئۇ ئىشنى ئەمەلگە ئاشۇر. چۈنكى ئاللاھ ئۆزىگە تايانغۇچىلارنى ياخشى كۆرىدۇ ۋە ئۇلارغا ياردەم بېرىدۇ، ئۇلارنى مۇۋەپپەقىيەتكە ئېرىشتۈرىدۇ.

1. بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھنىڭ رەھمىتى ۋە مېھرىبانلىقى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ئەخلاقىدا ئەكس ئەتتى. بۇ ئىسلام دىنىنىڭ يۇمشاقلىق، كەچۈرۈمچانلىق ۋە مېھرىبانلىق دىنى ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.
• ياخشى ئەخلاق ۋە يۇمشاق مۇئامىلە كىشىلەرنىڭ قەلبىنى ئىسلامغا تارتىدۇ، قوپاللىق ۋە قاتتىق قەلبلىك بولسا كىشىلەرنى يىراقلاشتۇرىدۇ.
• خاتالىق قىلغان كىشىلەرنى كەچۈرۈش ۋە ئۇلار ئۈچۈن دۇئا قىلىش ئىسلام ئەخلاقىنىڭ ئالىي بىر سۈپىتىدۇر.
• مەسلىھەتلىشىش ئىسلامنىڭ مۇھىم پرىنسىپى بولۇپ، بۇ ئارقىلىق كىشىلەر ئارىسىدا ئىتتىپاقلىق ۋە ئۆزئارا ھۆرمەت شەكىللىنىدۇ.
• قارار قىلغاندىن كېيىن ئاللاھقا تايىنىش مۇئمىننىڭ قەلبىنى كۈچلەندۈرىدۇ ۋە ئۇنىڭغا ئىشەنچ بېغىشلايدۇ.
• ئاللاھ تائالا ئۆزىگە تايانغۇچىلارنى ياخشى كۆرىدۇ، بۇ ئىنساننى ئاللاھقا يېقىنلاشتۇرىدىغان ۋە ئۇنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشتۈرىدىغان بىر ئامىلدۇر.