સૂરા આલ-ઇમરાન — આયત 159

શબ્દોના અર્થ:

• فَبِمَا رَحْمَةٍ: તો અલ્લાહની એક ખાસ કૃપાને કારણે.
• لِنتَ لَهُمْ: તમે તેમની સાથે નરમાઈથી વર્ત્યા.
• فَظًّا: કઠોર સ્વભાવવાળા, કડવા બોલવાળા.
• غَلِيظَ الْقَلْبِ: કઠોર હૃદયવાળા, નિર્દય.
• لَانفَضُّوا: તેઓ તમારી આસપાસથી છૂટા પડી જાત, વિખેરાઈ જાત.
• فَاعْفُ عَنْهُمْ: તો તમે તેમને માફ કરી દો.
• وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ: અને તેમના માટે ક્ષમા માંગો.
• وَشَاوِرْهُمْ: અને તેમની સાથે સલાહ-મશવરો કરો.
• فَإِذَا عَزَمْتَ: પછી જ્યારે તમે નિર્ણય કરી લો.
• فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ: તો અલ્લાહ પર ભરોસો રાખો.
• الْمُتَوَكِّلِينَ: ભરોસો રાખનારાઓ.

આયતનો તફસીર:

આ આયત ઉહુદના યુદ્ધ પછીના સંદર્ભમાં ઉતરી છે, જ્યારે સહાબાઓએ કેટલીક ભૂલો કરી હતી. અલ્લાહ તઆલા પોતાના નબી ﷺ ને યાદ કરાવે છે કે તેમની સાથે નરમાઈથી વર્તવું એ અલ્લાહની એક મોટી કૃપા છે. જો આપ ﷺ કઠોર સ્વભાવવાળા અને નિર્દય હૃદયવાળા હોત, તો સહાબાઓ આપની આસપાસથી વિખેરાઈ જાત અને આપને એકલા છોડી દેત. પરંતુ અલ્લાહે આપને નરમ, દયાળુ અને ક્ષમાશીલ બનાવ્યા, જેના કારણે લોકો આપની આસપાસ એકઠા થયા.

પછી અલ્લાહ તઆલા નબી ﷺ ને ત્રણ બાબતોનો આદેશ આપે છે: પ્રથમ, સહાબાઓની ભૂલો માફ કરો; બીજું, તેમના માટે અલ્લાહ પાસે ક્ષમા માંગો; અને ત્રીજું, જે બાબતોમાં વહી (દિવ્ય સંદેશ) ન આવ્યો હોય તેવા લશ્કરી અથવા અન્ય મામલાઓમાં તેમની સાથે સલાહ-મશવરો કરો. આનાથી તેમના દિલોને શાંતિ મળે અને તેઓ પોતાને સન્માનિત અનુભવે.

પછી અલ્લાહ તઆલા ફરમાવે છે: જ્યારે તમે સલાહ-મશવરા પછી કોઈ નિર્ણય પર પહોંચી જાઓ, તો તેને અમલમાં મૂકો અને અલ્લાહ પર ભરોસો રાખો, લોકોના મત પર નહીં. ખરેખર, અલ્લાહ તે લોકોને પ્રેમ કરે છે જેઓ તેના પર ભરોસો રાખે છે. અલ્લાહ તેમને સફળતા આપે છે અને મદદ કરે છે.

આયતમાંથી શીખવા લાયક બાબતો:

1. નરમાઈ અને દયા: ઇસ્લામમાં નરમ સ્વભાવ અને દયાળુ હૃદય એ અલ્લાહની ખાસ કૃપા છે. આ ગુણો લોકોને એકઠા કરે છે અને દિલોને જીતે છે.
2. કઠોરતાનું પરિણામ: કઠોર સ્વભાવ અને નિર્દયતા લોકોને દૂર કરે છે. આથી આપણે હંમેશા નરમાઈ અપનાવવી જોઈએ.
3. માફી અને ક્ષમા: ભૂલ કરનારને માફ કરવું અને તેના માટે દુઆ કરવી એ ઉમ્મતના નેતાઓ અને સામાન્ય લોકો બંને માટે જરૂરી છે.
4. **સલાહ-મ