آل عمران سۈرىسى — ئايەت 178

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• يَحْسَبَنَّ: ئويلىسۇن، پەرەز قىلسۇن، گۇمان قىلسۇن.
• نُمْلِي لَهُمْ: ئۇلارغا مۆھلەت بېرىمىز، ئۆمرىنى ئۇزارتىمىز، جازانى كېچىكتۈرىمىز.
• إِثْمًا: گۇناھ، يامانلىق.
• عَذَابٌ مُّهِينٌ: خار قىلغۇچى ئازاب، رەسۋا قىلىدىغان جازا.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا كاپىرلارغا ئەسكەرتىش بېرىدۇ: ئۇلار دۇنيادا ئۇزۇن ئۆمۈر كۆرۈپ، مال-دۇنيا ۋە نېمەتلەرگە غەرق بولۇپ، ئازابقا دۇچ كەلمەي يۈرگەنلىكىنى ئۆزلىرى ئۈچۈن ياخشىلىق دەپ ئويلىمىسۇن. ئەمەلىيەتتە بۇنداق مۆھلەت بېرىش ئۇلار ئۈچۈن ياخشىلىق ئەمەس، بەلكى ئۇلارنىڭ گۇناھ-مەئسىيەتلىرىنى تېخىمۇ كۆپەيتىشى ئۈچۈندۇر. ئاللاھ ئۇلارغا تەۋبە قىلىش پۇرسىتى بېرىۋاتىدۇ، ئەمما ئۇلار بۇ پۇرسەتنى ئىمان كەلتۈرۈش ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى زۇلۇم ۋە تاغىيلىقىنى ئاشۇرۇش ئۈچۈن ئىشلىتىۋاتىدۇ. شۇڭا ئۇلار ئۈچۈن خار قىلغۇچى، رەسۋا قىلغۇچى ئازاب تەييارلانغان.

بۇ ئايەت مەككە مۇشرىكلىرى ھەققىدە نازىل بولغان بولۇپ، ئۇلار پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا قارشى تۇرۇپ، ئىسلامغا زۇلۇم قىلىۋاتاتتى. ئاللاھ ئۇلارنى دەرھال ھالاك قىلماي، مۆھلەت بەردى. بۇ مۆھلەت ئۇلارغا ياخشىلىق ئەمەس، بەلكى ئۇلارنىڭ گۇناھىنى تېخىمۇ ئاشۇرۇش ئۈچۈن بېرىلگەن ئىدى. ئاخىرىدا ئۇلار خارلىغۇچى ئازابقا دۇچ كېلىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• ئاللاھ تائالا ھەر قانداق ئىشتا ھېكمەت بىلەن ئىش قىلىدۇ. كاپىرلارغا بېرىلگەن مۆھلەتمۇ ئۇنىڭ ھېكمىتىنىڭ بىر قىسمىدۇر.
• دۇنيادىكى بايلىق، ئۇزۇن ئۆمۈر ۋە راھەت-پاراغەت ئىنساننىڭ ئاخىرەتتە نىجات تاپقانلىقىنىڭ ئالامىتى ئەمەس. بەزىدە بۇ نېمەتلەر ئىنساننىڭ گۇناھىنى ئاشۇرۇپ، ئازابىنى تېخىمۇ قاتتىق قىلىدۇ.
• ئىنسان ئۆزىگە بېرىلگەن ھەر بىر پۇرسەتنى ئىمان ۋە ياخشى ئەمەللەر ئۈچۈن ئىشلىتىشى كېرەك، ئەمەسە گۇناھ-مەئسىيەتنى كۆپەيتىش ئۈچۈن ئەمەس.
• ئاللاھنىڭ ئازابىدىن قورقۇش ۋە ئۇنىڭغا تەۋبە قىلىش ھەر بىر مۇسۇلماننىڭ ئەڭ مۇھىم ۋەزىپىسىدۇر.
• بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھنىڭ بىزگە بەرگەن ھەر بىر نېمىتىنى شۈكۈر بىلەن قارشى ئېلىپ، ئۇنى ياخشى ئىشلارغا سەرپ قىلىشىمىز كېرەك. شۇنداق قىلغاندا، بىز ئاخىرەتتە ئۇلۇغ مۇكاپاتقا ئېرىشىمىز ۋە ئاللاھنىڭ رەھمىتىگە لايىق بولىمىز.