Аль Имран сүрөсү — Аят 19

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• الدِّينَ – дин, башкача айтканда Аллах тарабынан кабыл кылынуучу жол, ибадат жана баш ийүү тартиби.
• الْإِسْلَامُ – Ислам; бул сөз «баш ийүү, моюн сунуу, тынчтык» деген маанилерди билдирет. Дин илиминде Аллахка жалгыз баш ийүү, Ага моюн сунуу жана пайгамбарлар алып келген нерселерге ээрчүү дегенди түшүндүрөт.
• أُوتُوا الْكِتَابَ – «китеп берилгендер», башкача айтканда Тоорат жана Инжил берилген яхудилер менен христиандар.
• بَغْيًا – «багый» сөзү адилетсиздик, көрө албастык, өзүмчүлдүк, бийликке жана дүйнөгө болгон ач көздүк деген маанилерди билдирет.
• سَرِيعُ الْحِسَابِ – «эсеп-кысабы тез», башкача айтканда Аллахтын эсеби тез жана ага эч ким тоскоол боло албайт.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Чындыгында Аллахтын алдында кабыл кылынуучу жалгыз дин – Ислам. Бул дин адамдын Аллахка жалгыз баш ийүүсүн, Ага гана кулчулук кылып моюн сунуусун жана Анын пайгамбарлары аркылуу жиберген нерселерине ээрчүүсүн билдирет. Аллах пайгамбарларды жиберип, китептерди түшүрүп, акыры Мухаммадга (ага Аллахтын саламы жана батасы болсун) пайгамбарлыкты бүтүрүп берген. Ошондуктан Мухаммад пайгамбар жиберилгенден кийин Аллах адамдардан Исламдан башка динди кабыл кылбайт.

Ал эми Тоорат жана Инжил берилген яхудилер менен христиандар өздөрүнүн дининде айырмаланып, топ-топ болуп бөлүнүп кетишти. Бирок алардын бул талаш-тартышы жана бөлүнүшү аларга илим келип, чындык ачык-айкын болгондон кийин гана башталды. Алар муну көрө албастык, өз ара атаандашуу, бийликке жана дүйнөгө болгон ач көздүк үчүн кылышты. Чындыгында аларга Мухаммад пайгамбардын чыныгы пайгамбар экендиги жөнүндөгү илим келип жеткен болчу, бирок алар аны жашырып, четке кагышты.

Ким Аллахтын аяттарын, башкача айтканда Анын түшүргөн белгилерин жана далилдерин четке какса, Аллах анын эсебин тез алат. Аллах алардын кылган иштерине жараша сыйлыгын же жазасын берет. Кыямат күнү сөзсүз келет, ал эч кимге белгисиз болсо да Аллахтын илиминде жакын.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят Исламдын Аллахтын алдында жалгыз кабыл кылынуучу дин экенин ачык-айкын көрсөтөт. Бул – ыймандуу адам үчүн чоң сыймык жана кубаныч. Анткени анын туткан жолу – Аллахтын Өзү тандап, ыраазы болгон жол.
• Ислам – бул жөн гана ата-бабадан калган салт эмес, ал Аллахка болгон чын ыкластуу баш ийүү, жүрөктүн тынчтыгы жана акылдын ыраазылыгы. Бул дин адамды түз жолго салып, анын жашоосуна маани берет.
• Аятта айтылгандай, чындык ачык болгондон кийин ага каршы чыгуу – көрө албастыктан жана дүйнө кумарлыгынан улам болот. Ал эми чын ыймандуу адам чындыкты кабыл кылууга дайыма даяр болот, анткени ал акыйкатты сүйөт.
• Аллахтын аяттарын четке каккандар үчүн эсеп-кысап тез жана так. Бул – адилеттиктин кепили. Ким жакшылык кылса, жакшылык табат; ким жамандык кылса, жазасын алат. Бул ой ыймандуу адамга сооп-сыйлыкка үмүт байлоого жана сабыр кылууга күч берет.
• Ислам – баардык пайгамбарлар алып келген бирдиктүү диндин акыркы жана толук түрү. Мухаммад пайгамбардан кийин башка дин кабыл кылынбайт. Бул – Исламдын адамзат тарыхындагы ордун жана анын акыркы чындык экенин түшүнүүгө жардам берет.
• Ошондуктан ар бир адам Исламдын чакырыгын терең түшүнүп, анын ички тынчтыкка, акыйкатка жана Аллахка болгон жакындыкка алып барарын сезиши керек. Бул дин адамды кордобойт, тескерисинче, анын ар-намысын, акылын жана жүрөгүн бийиктетет.