آل عمران سۈرىسى — ئايەت 19

1) قىسقىچە سۆز ئىزاھاتى:

• الدِّينَ: دىن، يەنى ئىبادەت ۋە ئىتائەت قىلىش يولى.
• الْإِسْلَامُ: ئىسلام، يەنى ئاللاھقا بويسۇنۇش، ئىتائەت قىلىش ۋە تەسلىم بولۇش.
• أُوتُوا الْكِتَابَ: كىتاب بېرىلگەنلەر، يەنى يەھۇدىيلار ۋە ناسارالار.
• بَغْيًا: ھەسەت قىلىش، زۇلۇم قىلىش، ھەددىدىن ئېشىش.
• سَرِيعُ الْحِسَابِ: ھېسابى تېز، يەنى ئاللاھ ھېسابنى تېز ئالىدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە بىر مۇھىم ھەقىقەتنى بىلدۈرىدۇ: ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا قوبۇل قىلىنىدىغان ھەقىقىي دىن پەقەت ئىسلامدۇر. ئىسلام دېگەنلىك — ئاللاھقا يالغۇز ئىبادەت قىلىش، ئۇنىڭغا تەسلىم بولۇش، ئىتائەت قىلىش ۋە ئاللاھ تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەرلەرگە ئىمان كەلتۈرۈش. ئاللاھ تائالا ئىنسانلار ئۈچۈن ئەڭ ئاخىرقى پەيغەمبەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنى ئەۋەتكەندىن كېيىن، ئۇنىڭ شەرىئىتىدىن باشقا ھېچقانداق دىننى قوبۇل قىلمايدۇ.

ئىلگىرىكى ئەھلى كىتابلار، يەنى يەھۇدىيلار ۋە ناسارالار، ئۆزلىرىگە ئىلىم كەلگەندىن كېيىن ئاندىن ئىختىلاپقا چۈشتى. ئۇلارغا پەيغەمبەرلەر كەلگەن، كىتابلار نازىل بولغان، ھەقىقەت ئوچۇق بايان قىلىنغان بولسىمۇ، ئۇلار ھەسەتچىلىك ۋە دۇنيا مەنپەئەتىنى كۆزلەپ، ئۆزئارا ئىختىلاپ قىلىشتى ۋە تۈرلۈك گۇرۇھلارغا بۆلۈنۈپ كەتتى. ئۇلارنىڭ بۇ ئىختىلاپى ئىلىمسىزلىكتىن ئەمەس، بەلكى ھەقىقەتنى بىلىپ تۇرۇپ، ھەسەت ۋە مەنسەپ تەلەش سەۋەبىدىن ئىدى.

كىمكى ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلسا ۋە ئۇنىڭ پەيغەمبەرلىرىنى يالغانغا چىقارسا، بىلسۇنكى ئاللاھ ھېسابنى ئىنتايىن تېز ئالىدۇ. قىيامەت كۈنى چوقۇم بولىدۇ، ئاللاھ ھەر بىر ئادەمنىڭ قىلغان ئەمەلىگە قاراپ ھېساب ئالىدۇ.

3) دەۋەت ۋە نەسىھەت:

ئەي ئىنسانلار! بىلىڭلاركى، ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا قوبۇل بولىدىغان دىن پەقەت ئىسلامدۇر. ئىسلام سىزنى ھەقىقەتە، ئادالەتكە ۋە نۇرغا يېتەكلەيدۇ. ئاللاھ تائالا سىزگە ئەڭ ئاخىرقى ۋە ئەڭ مۇكەممەل دىننى ئەۋەتتى. بۇ دىن سىزنى دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە بەختلىك قىلىدۇ. ئىختىلاپ ۋە بۆلۈنۈش ئەمەس، بەلكى بىرلىك ۋە ئىتتىپاقلىق ئىسلامنىڭ ئاساسىدۇر. ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئىنكار قىلماڭلار، چۈنكى ھېساب ئىنتايىن تېز بولىدۇ. ئىسلامنى قوبۇل قىلىڭلار، ھەقىقەتكە ئەگىشىڭلار، ئاللاھنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشىڭلار. ئاللاھ ھەممىمىزنى ھىدايەت قىلسۇن ۋە توغرا يولدا مۇستەھكەم قىلسۇن.