سوره آل عمران — آیه 194

معانی کلمات:

• «آتِنَا»: به ما عطا کن، بده.
• «تُخْزِنَا»: ما را رسوا و خوار مکن، ذلیل مگردان.
• «الْمِيعَادَ»: وعده، وعدهای که دادهای.

تفسیر آیه:

ای پروردگار ما! آنچه را که بر زبان پیامبرانت به ما وعده دادهای، به ما عطا فرما؛ یعنی هدایت، توفیق، نصرت و پیروزی در دنیا و پاداش و رحمت در آخرت. پروردگارا! ما را در روز قیامت رسوا و خوار مگردان و با گناهانمان ما را فضاحت مکن و داخل آتش مساز. همانا تو ای پروردگار ما، کریمی هستی که هرگز از وعدهات تخلف نمیکنی و وعدهای که به بندگان مؤمن خود دادهای، حتماً وفا خواهی کرد.

این آیه در ادامه دعاهای پرهیزگاران است که از خداوند میخواهند گناهانشان را ببخشاید، آنان را بر دشمنانشان پیروز گرداند و در روز قیامت که روز آشکار شدن اسرار و پاداش اعمال است، آنان را شرمنده و خوار نسازد. تکرار واژه «ربنا» در این دعا نشاندهنده نهایت تضرع و ابتهال به درگاه الهی و اوج امیدواری به اجابت دعاست.

فواید و پیامهای آیه:

1. امید به فضل الهی: مؤمنان همواره به وعدههای خداوند امیدوارند و میدانند که خداوند هرگز خلف وعده نمیکند؛ این امید، آرامشبخش دلهای آنان در سختیهاست.
2. اهمیت دعا و تضرع: دعا کردن با الفاظ مکرر و از صمیم قلب، نشانه عبودیت و بندگی است و خداوند بندگانِ دعاکننده را دوست دارد و اجابتشان میکند.
3. ترس از رسوایی در قیامت: انسان مؤمن همواره از روز قیامت و رسوایی در آن روز هراسان است و همین ترس، او را به انجام اعمال صالح و دوری از گناه ترغیب میکند.
4. پیوند دنیا و آخرت: مؤمنان در دعای خود، هم خواستار نصرت و توفیق در دنیا هستند و هم رستگاری و سربلندی در آخرت؛ این نشان میدهد که اسلام دین جامع برای سعادت دنیا و آخرت است.
5. وفای به عهد الهی: خداوند به بندگان خود وعده داده که اگر ایمان آورند و عمل صالح انجام دهند، آنان را یاری کند و پاداش دهد؛ این آیه یادآور این است که خداوند به عهد خود وفا میکند و بندگان نیز باید در بندگی و اطاعت، وفادار باشند.