سوره آل عمران — آيت 194

1) ڪلمات جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• آتِنَا: اسان کي عطا ڪر، اسان کي ڏي.
• مَا وَعَدتَّنَا: جيڪو تون اسان سان وعدو ڪيو آهي.
• عَلَىٰ رُسُلِكَ: تنهن پنهنجي رسولن جي ذريعي (يعني رسولن جي زبان تي ڪيل وعدي جو حوالو).
• لَا تُخْزِنَا: اسان کي رسوا ۽ خوار نه ڪر، اسان کي ذليل نه ڪر.
• يَوْمَ الْقِيَامَةِ: قيامت جي ڏينهن.
• لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ: تون وعدي جي خلاف نه ٿيندو آهين، يعني تون وعدو ضرور پورو ڪندو آهين.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت ان دعا جو حصو آهي جيڪا الله جي نيڪ ٻانهن پنهنجي پالڻهار کي پيش ڪئي. ان ۾ اهي عرض ٿا ڪن ته: اي اسان جا پالڻهار! اسان کي اهو سڀ ڪجهه عطا ڪر جيڪو تون پنهنجي رسولن جي ذريعي اسان سان وعدو ڪيو آهي، يعني دنيا ۾ هدايت، نصرت، مدد ۽ ڪاميابي، ۽ آخرت ۾ بخشش ۽ جنت. ۽ قيامت جي ڏينهن اسان کي رسوا ۽ خوار نه ڪر، نه اسان کي جهنم ۾ داخل ڪري ذليل ڪر ۽ نه ئي اسان جا گناهه ظاهر ڪري پڌرا ڪر. بيشڪ تون اهڙو ڪريم آهين جو پنهنجو وعدو ڪڏهن به نه ٽوڙيندو آهين، تنهن ڪري جيڪو وعدو تن پنهنجي ٻانهن سان ڪيو آهي، سو ضرور پورو ڪندين.

هن دعا ۾ ٻيهر ”ربنا“ چوڻ جو مطلب اهو آهي ته ٻانهو پنهنجي پالڻهار جي حضور ۾ وڌ کان وڌ عاجزي، نياز ۽ التجا پيش ڪري ٿو، ۽ اهو ئي سبب آهي جو اهڙي دعا جواب جو مستحق بڻجي ٿي.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجي ٻانهن کي سيکار ٿو ته هو پنهنجي پالڻهار کي سڏيندي وقت ان جي وعدي تي ڀروسو رکن ۽ ان کان اهو گهرن جيڪو ان وعدو ڪيو آهي.
• هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته الله تعاليٰ پنهنجي ٻانهن جي دعائن جو جواب ڏيندڙ ۽ پنهنجي وعدي جو پورو ڪندڙ آهي، تنهن ڪري اسان کي کيس سڏڻ ۾ ڪڏهن به دير نه ڪرڻ گهرجي.
• قيامت جي ڏينهن جي رسوائي کان بچڻ لاءِ دعا ڪرڻ هڪ مؤمن جي اهم ترين ضرورت آهي، ۽ هي آيت اسان کي اهو سيکار ٿي ته اسان به اهڙي دعا پنهنجي پالڻهار کي پيش ڪيون.
• بار بار ”ربنا“ چوڻ سان الله جي حضور ۾ عاجزي ۽ محبت جو اظهار ٿئي ٿو، ۽ اهڙي دعا جواب جي وڌيڪ اميد رکي ٿي.
• هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان الله جي وعدن تي يقين رکون، ڇاڪاڻ ته هو ڪڏهن به پنهنجو وعدو نه ٽوڙيندو آهي، ۽ اهو ئي اسلام ۽ قرآن جي سچائي جو وڏو ثبوت آهي.