سوره آل عمران — آیه 27

معانی کلمات:

• تُولِجُ: داخل میکنی، فرو میبری.
• الْحَی: موجود زنده.
• الْمَیِّت: موجود بیجان و مرده.
• بِغَیْرِ حِسَابٍ: بدون شمارش و محدودیت، بیاندازه و گسترده.

تفسیر آیه:

این آیه شریفه، جلوهای از قدرت بیکران پروردگار را به تصویر میکشد و نشان میدهد که تدبیر جهان هستی به دست اوست. خداوند متعال در این آیه میفرماید: «تو شب را در روز داخل میکنی و روز را در شب وارد میسازی»؛ یعنی با تغییر تدریجی، یکی را کوتاه و دیگری را بلند میکنی، به گونهای که از طول یکی کاسته و بر دیگری افزوده میشود. این گردش منظم شب و روز، خود نشانهای از حکمت و قدرت الهی است.

سپس به نمونهی دیگری از قدرت خود اشاره میکند: «و زنده را از مرده بیرون میآوری و مرده را از زنده خارج میسازی». این عبارت، شامل مثالهای فراوانی در جهان آفرینش است؛ مانند بیرون آمدن گیاه سبز و خرم از دانهی خشک و بیجان، و بیرون آمدن دانه از گیاه؛ یا تولد مؤمن از پدر و مادر کافر، و تولد کافر از پدر و مادر مؤمن. همچنین خروج پرندهی زنده از تخم بیجان و خارج شدن تخم از پرنده، از مصادیق این قدرت نمایی است.

در پایان آیه، خداوند میفرماید: «و به هر که بخواهی، روزی بیحساب و بدون شمارش عطا میکنی». یعنی رزق و روزی در دست اوست و آن را به هر کس که اراده کند، آنقدر گسترده و بیاندازه میبخشد که قابل شمارش و محدودیت نیست. این جمله، بیانگر بینیازی مطلق خداوند و وابستگی تمام موجودات به اوست.

فواید و پیامهای آیه:

• تقویت ایمان به قدرت الهی: تأمل در نظم شب و روز و چرخهی حیات و ممات، ایمان انسان را به خالق توانا و مدبر جهان تقویت میکند و او را به عظمت پروردگار آشنا میسازد.
• امیدواری به رحمت و روزی خداوند: آگاهی از اینکه روزیِ بندگان به دست خداست و او بدون هیچ محدودیتی به هر که بخواهد عطا میکند، امید را در دل انسان زنده میکند و او را از نگرانی نسبت به آینده میرهاند.
• درس توحید و یکتاپرستی: این آیه نشان میدهد که تنها خداوند است که بر جهان هستی حاکمیت مطلق دارد و هیچ کس جز او نمیتواند در این نظام تصرف کند. بنابراین، انسان باید تنها به او توکل کند و از غیر او ناامید شود.
• آگاهی از فرصتهای زندگی: تغییر شب و روز، یادآور گذر عمر و اهمیت استفاده از فرصتهای زندگی برای بندگی و کسب رضایت الهی است.