آل عمران سۈرىسى — ئايەت 38

1) لۇغەت ئىزاھاتى

• هُنَالِكَ: شۇ چاغدا، شۇ ۋاقىتتا، شۇ ئورۇندا.
• دَعَا: چاقىردى، يالۋۇردى، دۇئا قىلدى.
• هَبْ لِي: ماڭا ئاتا قىلغىن، بەرگىن.
• مِن لَّدُنكَ: سېنىڭ دەرگاھىڭدىن، ئۆزۈڭنىڭ ئاتايىلىشىڭ بىلەن.
• ذُرِّيَّةً: ئەۋلاد، پەرزەنت؛ بۇ سۆز بىرلىك ۋە كۆپلۈككە قوللىنىلىدۇ.
• طَيِّبَةً: پاك، ياخشى، ساغلام، بەرىكەتلىك.
• سَمِيعُ الدُّعَاءِ: دۇئانى ئاڭلىغۇچى، دۇئانى ئىجابەت قىلغۇچى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى

زەكەرىيا ئەلەيھىسسالام مەريەم ئەلەيھاالسلامنىڭ يېنىدا ئاللاھ تەرىپىدىن ئاتا قىلىنغان رىزىقنى كۆرگەن چاغدا — ئۇنىڭ ھەر قانداق ئادەتتىكى سەۋەبتىن سىرت ئاللاھ تەرىپىدىن رىزىقلانغانلىقىنى كۆرگەن چاغدا — ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى ھېس قىلىپ، ئۆزىنىڭ قېرىپ كەتكەنلىكى ۋە ئايالىنىڭ تۇغۇتسىزلىقىغا قارىماي، ئاللاھتىن پەرزەنت تىلەشكە ئۈمىد باغلىدى. شۇ ۋاقىتتا ئۇ پەرۋەردىگارىغا يالۋۇرۇپ: «ئى رەببىم! ماڭا ئۆز دەرگاھىڭدىن پاك ۋە ياخشى بىر ئەۋلاد ئاتا قىلغىن. شەكسىزكى سەن دۇئانى ئاڭلىغۇچىسەن» دېدى.

بۇ ئايەت شۇنى كۆرسىتىدۇكى، زەكەرىيا ئەلەيھىسسالام مەريەم ئەلەيھاالسلامنىڭ ئاللاھنىڭ ئىلتىپاتىغا ئېرىشكەنلىكىنى كۆرۈپ، ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنىڭ چەكسىز ئىكەنلىكىنى، ھەر قانداق قىيىن ئىشتا ئاللاھقا يالۋۇرۇشنىڭ زۆرۈرلۈكىنى چۈشەندى. ئۇ ئۆزىنىڭ قېرىغانلىقى ۋە ئايالىنىڭ تۇغۇتسىزلىقىغا قارىماي، ئاللاھنىڭ «بەرگىن» دېگەن بۇيرۇقى بىلەن ھەر قانداق مۇمكىنچىلىك چېكىنىڭ ئېشىپ كېتىدىغانلىقىغا ئىشەندى. ئۇ پەقەت پەرزەنت تىلىمەي، بەلكى «پاك ۋە ياخشى» پەرزەنت تىلىدى — يەنى دىنى ۋە ئەخلاقى جەھەتتىن ساغلام، ئاللاھقا ئىتائەت قىلىدىغان، پەيغەمبەرلىك ۋەزىپىسىنى ئۈستىگە ئالالايدىغان ئەۋلادنى تىلىدى. ئايەتنىڭ ئاخىرىدا ئۇ ئاللاھنىڭ «دۇئانى ئاڭلىغۇچى» ئىكەنلىكىنى ئېتىراپ قىلدى — بۇ ئاللاھنىڭ دۇئانى ئاڭلاپلا قالماي، ئۇنى ئىجابەت قىلىشقا قادىر ئىكەنلىكىنى بىلدۈرىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار

• ئاللاھنىڭ قۇدرىتىنى كۆرگەن ۋە ھېس قىلغان ئادەم ئۇنىڭدىن ئۈمىد ئۈزمەيدۇ؛ ھەتتا قېرىغان ۋە ئەۋلادسىز بولسىمۇ، ئاللاھتىن پەرزەنت تىلەشكە بولىدۇ.
• دۇئا قىلغاندا ئاللاھنىڭ «سەمىئۇد-دۇئا» ئىكەنلىكىنى ئېسىمدە تۇتۇش كېرەك — ئۇ ھەر قانداق دۇئانى ئاڭلايدۇ ۋە ئەڭ ياخشى ۋاقىتتا ئىجابەت قىلىدۇ.
• پەرزەنت تىلىگەندە پەقەت «پەرزەنت» دېمەي، «پاك ۋە ياخشى پەرزەنت» تىلەش كېرەك — يەنى ئەخلاقلىق، ئىمانلىق، ئاللاھقا خىزمەت قىلىدىغان ئەۋلاد.
• ئاللاھنىڭ باشقىلارغا بەرگەن نېمىتىنى كۆرۈپ، شۇنىڭدىن ئىبرەت ئېلىپ، ئۆزىمۇ ئاللاھتىن ياخشىلىق تىلەش — بۇ مۇئمىننىڭ ئالامىتىدۇر.
• ھەر قانداق ئىشتا ئاللاھقا يالۋۇرۇش ۋە ئۇنىڭغا تايىنىش — مۇئمىننىڭ ھاياتىدىكى ئەڭ مۇھىم ئاساسدۇر. بۇ ئايەت بىزگە ئاللاھنىڭ دەرگاھى ھەر ۋاقىت ئوچۇق ئىكەنلىكىنى، ئۇنىڭدىن ئۈمىد ئۈزمەسلىك كېرەكلىكىنى ئۆگىتىدۇ.