Sure Âl-i İmrân — Ayet 75

Kelime Anlamları:

• Kıntâr: Çok büyük miktarda mal, servet.
• Dînâr: Az miktarda para, küçük bir meblağ.
• Emin kılmak (te’menhu): Birine güvenip malını emanet etmek.
• Edâ etmek (yüeddihi): Emaneti sahibine iade etmek, ödemek.
• Kâim olmak: Üzerinde durmak, ısrarla talep etmek.
• Sebîl: Yol, burada günah ve sorumluluk anlamında.
• Ümmîler: Kitap ehli olmayanlar, özellikle Araplar.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîmede Yüce Rabbimiz, Ehl-i Kitap’tan (Yahudilerden) iki farklı insan tipini bizlere haber vermektedir. Onlardan öyleleri vardır ki, kendisine kocaman bir servet emanet edilse, hiçbir eksiklik yapmadan onu sahibine tastamam iade eder. Abdullah bin Selâm gibi samimi iman edenler bu güzel ahlâkı gösterirler. Fakat onlardan bir kısmı da vardır ki, kendisine tek bir dînâr (küçücük bir para) emanet edilse, sen ondan ısrarla istemedikçe, peşini bırakmadıkça onu sana geri vermez. Bu davranışlarının altında yatan sebep ise son derece çarpık ve yanlış bir inançtır: Onlar, “Ümmîlere (Araplara ve bizim dinimizden olmayanlara) karşı bizim için hiçbir günah ve sorumluluk yoktur” diyerek, başkalarının mallarını yemeyi kendilerine helâl sayarlar. Bu sözleriyle Allah’a karşı bile bile yalan söylerler; çünkü Allah’ın kitabında böyle bir izin olmadığını çok iyi bilirler.

Ders ve İbret:

Bu âyet, emanete riayet etmenin ve doğru sözlü olmanın ne kadar önemli olduğunu bizlere öğretir. Bir Müslüman, hangi dinden, hangi milletten olursa olsun, kendisine emanet edilen bir mala asla hıyanet etmez. Çünkü emanete riayet etmek, imanın bir gereğidir. Ayrıca bu âyet, bir kimsenin inancını bahane ederek başkasının hakkını yemesinin ne kadar büyük bir zulüm olduğunu da gözler önüne serer. Bizler, herkese karşı adil olmalı, kimsenin malını, canını ve onurunu incitmekten sakınmalıyız. Unutmayalım ki, Allah katında en değerli olanımız, en takvalı olanımızdır. Takva ise; Allah’ın emirlerine uymak, yasaklarından kaçınmak ve her hâlükârda doğruluktan ayrılmamaktır. Rabbimiz bizleri, emanete sadık, sözünde duran, haksızlıktan uzak duran kullarından eylesin. Âmin.