Аль Имран сүрөсү — Аят 93

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• كُلُّ الطَّعَامِ — бардык тамак-аштар, башкача айтканда, жегенге уруксат берилген бардык нерселер.
• حِلًّا — адал, уруксат берилген, тыюу салынбаган.
• بَنِي إِسْرَائِيلَ — Якуб пайгамбардын (алейхи салам) урпактары, б.а. жөөт эли.
• إِسْرَائِيلُ — Якуб пайгамбардын (алейхи салам) экинчи ысымы.
• التَّوْرَاةُ — Муса пайгамбарга (алейхи салам) түшүрүлгөн ыйык китеп.
• فَاتْلُوهَا — аны окугула, ичиндегини көрсөткүлө.
• صَادِقِينَ — чынчылдар, айткан сөзүндө туруучулар.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала жөөттөрдүн негизсиз дооматтарына жооп берип жатат. Жөөттөр: «Сен Ибрахимдин (алейхи салам) жолундабыз деп айтасың, бирок төөнүн этин жеп жатасың, ал эми биз аны жебейбиз» — деп пайгамбарга (ﷺ) каршы сүйлөшкөн. Ошондо Аллах бул аятты түшүрүп, алардын дооматын жокко чыгарды.

Чындыгында, Якуб пайгамбардын (алейхи салам) урпактары үчүн бардык таза, адал тамак-аштар уруксат берилген болчу. Аларга Тора түшүрүлгөнгө чейин эч нерсе тыюу салынган эмес. Бир гана Якуб пайгамбар өзү катуу ооруп калганда, айыгып кетсе, эң жакшы көргөн тамагы — төөнүн эти менен сүтүн өзүнө арам кылып, жебейм деп убада кылган. Кийин анын урпактары да ага ээрчип, аны жебей калышкан. Бул тыюу Аллах тарабынан эмес, Якуб пайгамбардын өз каалоосу менен болгон.

Ал эми Тора түшүрүлгөндөн кийин гана Аллах алардын айрым кылмыштары, зулумдуктары себептүү кээ бир тамактарды аларга арам кылган. Бирок бул Торага чейин эле болгон деп жөөттөр жалган айтышат.

Ошондуктан Аллах пайгамбарга (ﷺ) мындай деп айтууну буйруду: «Эгер чын айтып жатсаңар, Тораны алып келип, аны окугула! Анда Якуб пайгамбардын өзүнө арам кылган нерселерден башка эч нерсе тыюу салынганы жазылганбы?» Алар буга жооп бере албай, унчукпай калышты. Бул алардын Тораны бурмалап, өздөрүнөн жалган нерселерди кошуп айтып жүргөндүгүнүн ачык далили болду.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ислам — чындыктын дини. Аллах аятта жөөттөрдү өздөрүнүн ыйык китебин алып келип окууга чакырат. Эгер алар чынчыл болушса, Торадагы чындык Мухаммад пайгамбардын (ﷺ) айтканын тастыктайт. Бул исламдын далилге жана акылга негизделгендин көрсөтөт.
• Аллах адилеттүү жана ырайымдуу. Ал башында бардык таза тамактарды адал кылган. Тыюулар кийинчерээк, адамдардын өздөрүнүн күнөөлөрү себептүү гана келген. Бул Аллахтын баштапкы мыйзамы жеңилдик жана ырайым экенин билдирет.
• Пайгамбарлардын бардыгы бир жолдо болгон. Якуб пайгамбар да, Муса пайгамбар да, Мухаммад пайгамбар да (аларга Аллахтын саламы болсун) — баары Аллахтын элчилери. Ислам алардын баарын урматтайт жана алардын окууларын улантат.
• Куран — акыркы жана өзгөртүлбөгөн китеп. Аллах Куранды коргоого өзү кепилдик берген. Андагы чындыктар Тора менен Инжилдеги чындыктарды тастыктайт жана алардагы бурмалоолорду ачыкка чыгарат. Бул Курандын ишенимдүүлүгүн дагы да бекемдейт.
• Чынчылдыкка чакыруу. Аят адамды өз сөзүндө чынчыл болууга, далилсиз доомат кылбоого үндөйт. Ислам ар дайым чындыкты, адилеттикти жана далилди жогору баалайт.