سوره روم — آیه 28

معانی کلمات:

• ضَرَبَ لَكُم مَّثَلًا: برای شما مثالی زد و بیان کرد.
• مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ: بردگان و کنیزانی که در اختیار دارید.
• شُرَكَاءَ: شریک و انباز.
• تَخَافُونَهُمْ: از آنان میترسید و هراس دارید.
• كَخِيفَتِكُمْ أَنفُسَكُمْ: همانند ترسی که از شریکان آزاد خود دارید.
• نُفَصِّلُ الْآيَاتِ: آیات و نشانهها را روشن و جداگانه بیان میکنیم.

تفسیر آیه:

خداوند متعال برای مشرکان مثالی از خودشان میزند تا بطلان شرک را با عقل سلیم درک کنند. میفرماید: آیا هیچیک از شما میپذیرد که بردگان و کنیزانش در اموال و داراییهایی که خدا به او روزی داده است، شریک باشند، بهگونهای که همگی در آن مال برابر باشند و شما از آنها بترسید همانگونه که از شریکان آزاد خود میترسید که مبادا در اموالتان تصرف کنند یا سهمی جدا کنند؟ هرگز چنین چیزی را نمیپذیرید و برای خود نمیپسندید که بنده و بردهتان با شما برابر باشد و در دارایی شما شریک گردد.

حال که شما برای خود چنین مشارکتی را نمیپسندید، چگونه برای خداوند که مالک همه چیز است، از میان مخلوقاتش شریک قائل میشوید؟ آیا راضی میشوید که بندهای از بندگان خدا در ربوبیت و الوهیت با او شریک باشد؟ این مثالی است که خداوند برای بیداری خردمندان بیان میکند تا با اندیشیدن در آن، حقیقت توحید را دریابند و از شرک دوری کنند. خداوند آیات خود را اینگونه روشن و گویا برای کسانی که تعقل میکنند و از عقل خود بهره میبرند، شرح میدهد.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان بهطور فطری شرک و شریک را برای خود نمیپسندد؛ پس چگونه برای خداوند که خالق و مالک همه عالم است، شریک قائل میشود؟ این نشانه ناسازگاری شرک با عقل سلیم است.
• توحید، خواسته فطرت پاک انسانی است و هرگونه شرک، انحراف از فطرت سالم به شمار میرود.
• خداوند برای هدایت بشر، از مثالهای محسوس و ملموس استفاده میکند تا فهم حقایق برای همگان آسان شود.
• بندگی و عبادت تنها شایسته کسی است که مالک مطلق همه چیز است؛ هیچ مخلوقی شایسته شریک شدن با او در عبادت نیست.
• عقل سلیم، بهترین وسیله برای شناخت حق و باطل است و قرآن کریم پیوسته انسانها را به تفکر و تعقل دعوت میکند.