Sajda surasi — Oyat 14

Kalimalarning ma’nolari:

• Nasiytum – unutdingiz, ya’ni e’tiborsiz qoldirdingiz, hisobga olmadingiz.
• Inna nasiynakum – Biz sizlarni tark etdik, ya’ni azobda qoldirib, sizlarga e’tibor bermaymiz.
• Azobal-khuld – abadiy, uzilmas davom etadigan azob.

Tafsir:

Qiyomat kuni do‘zaxga kirgan mushriklarga ularni yuziga solib, tanbeh va tahqirlash bilan aytiladi: “Endi azobni totinglar! Chunki sizlar dunyoda shu bugungi kuningizda Robbining huzuriga chiqishni, Uning oldida hisob berishni unutdingiz, o‘sha kunga tayyorgarlik ko‘rmadingiz va o‘z lazzat-u havoi nafs orangizda g‘arq bo‘lib, oxiratni esdan chiqardingiz. Endi Biz ham sizlarni azobda tashlab qo‘ydik, sizlarning ahvolingizga achinmaymiz va sizlardan azobni yengillashtirmaymiz. Shuningdek, dunyoda qilgan kufringiz, gunohlaringiz va Allohga itoatsizligingiz sababli abadiy davom etadigan do‘zax azobini ham totinglar!”

Bu azob ularning dunyodagi amallarining bevosita natijasidir. Ular qilgan har bir yomon ish, har bir kufr va ma’siyat uchun endi bu azobni totadilar. Bu azobdan qutulish yo‘li yo‘q, chunki ular o‘z qilmishlari bilan o‘zlariga shu azobni kasb qilganlar.

Foydalar va ibratlar:

1. Oxirat kunini unutish – insonni halokatga olib boradigan eng katta xatodir. Kim bu kunni eslab, unga tayyorgarlik ko‘rsa, najot topadi.
2. Alloh taolo bandalariga zulm qilmaydi. Azob – ularning o‘z qo‘llari bilan qilgan amallarining jazosidir. Bu Allohning adolatini ko‘rsatadi.
3. Dunyo lazzatlari va havoi nafsga berilish insonni oxiratdan g‘aflatda qoldiradi. Kimki bu dunyoni oxiratdan ustun qo‘ysa, oxir-oqibat pushaymon bo‘ladi.
4. Allohning rahmati keng, ammo Uning azobi ham qattiqdir. Bandaga yaxshi xabar shuki, kim bu dunyoda tavba qilib, to‘g‘ri yo‘lga qaytsa, Alloh uning gunohlarini kechiradi va jannatga kiradi. Chunki Alloh taolo “Ey bandalarim, mening rahmatimdan umidingizni uzmanglar” degan xushxabarni bergan.
5. Bu oyat insonni doimo oxiratni eslab yashashga, har bir amalini o‘ylab qilishga undaydi. Chunki har bir amalning jazosi bor – yaxshisiga yaxshi, yomoniga yomon.