Sajda surasi — Oyat 13

Kalimalarning ma'nolari:

• لَآتَيْنَا كُلَّ نَفْسٍ هُدَاهَا: har bir nafsinga to'g'ri yo'lga kirish va iymonga muvaffaqiyat berishni iroda qilganimizda, albatta, bergan bo'lur edik.
• حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي: Mening huzurimda azob va'zasi sobit bo'ldi, ya'ni bu haqda hukm qat'iy o'tdi.
• الْجِنَّةِ: jinlar, jumladan, shaytonlar.
• أَجْمَعِينَ: ularning barchasi, hech birini qoldirmasdan.

Tafsir:

Agar Biz iroda qilganimizda, har bir jonzotga — xoh u jin bo'lsin, xoh inson — to'g'ri yo'lni topish va iymonga kelish uchun zarur bo'lgan hidoyat va muvaffaqiyatni bergan bo'lur edik. Lekin Biz buni qilmadik, chunki iymon va kufr ixtiyoriy bo'lishi, inson va jin o'z irodasi bilan tanlashi lozim. Bizning huzurimizda azob haqidagi so'z — ya'ni hukm — oldindan sobit bo'lib o'tgan: "Men jahannamni jinlardan va insonlardan — barchasi bilan to'ldiraman". Bu hukm ularning o'z xohishlari bilan kufr va zalolat yo'lini tanlab, iymon va to'g'ri yo'ldan yuz o'girganlari sababli yuzaga chiqdi. Ya'ni, Alloh taolo hech kimni majburlab kofir qilgani yo'q, balki ular o'z ixtiyorlari bilan adashib, bu jazoga loyiq bo'ldilar.

Foydalar:

• Ushbu oyat bizga Alloh taoloning adolati va hikmatini ko'rsatadi: U hech kimni majburlab gunohga yetaklamaydi, balki har kimga ixtiyor berib, to'g'ri yo'lni ko'rsatadi. Shuning uchun jazoga loyiq bo'lganlar o'z tanlovlari uchun javobgar bo'ladilar.
• Iymon va hidoyat — Allohning fazli va marhamatidir. Shuning uchun mo'min banda doimo shukr qilishi va Allohdan o'zini mustahkam iymonda saqlashini so'rashi lozim.
• Bu oyatda qo'rqinchli ogohlantirish bor: kufr va gunoh yo'lini tanlaganlar uchun jahannam azobi haqiqatdir. Bu esa mo'minlarni to'g'ri yo'lda sobit qolishga va gunohlardan saqlanishga undaydi.
• Allohning hukmi qat'iy va o'zgarmasdir. Uning va'dasi va va'idasi — azob va'dasi — albatta amalga oshadi. Bu esa bandalarni jiddiy bo'lishga, hayotni bema'ni o'tkazmaslikka chorlaydi.