Аль-Ахзаб сүрәсе — Аять 40

Сүзләрнең мәгънәләре:

• Әбә – ата, әти.
• Хатамән-нәбиййин – пәйгамбәрләрнең мөһере, ягъни соңгысы, ахыргысы.

Аять тәфсире:

Бу аятьтә Аллаһы Тәгалә Мөхәммәд галәйһиссәләмнең үз өммәтендәге ир-атларның берсенә дә ата булмаганын хәбәр итә. Ягъни ул — Зәйднең атасы түгел, чөнки Зәйд аның улы түгел, ә ул аны үзенә ул итеп алынган иде. Моннан элек гарәпләрдә уллыкка алынган баланы үз баласы кебек санау гадәте бар иде, шуңа күрә Мөхәммәд галәйһиссәләм Зәйдне аерып, аның элекке хатыны Зәйнәбкә өйләнгәч, бу эш кайбер кешеләргә авыр тоелды. Аллаһы Тәгалә бу аять белән ачыклык кертә: Мөхәммәд — Аллаһның рәсүле һәм пәйгамбәрләрнең соңгысы, аның уллыкка алган кешегә ата булуы юк. Шуңа күрә аңа Зәйднең аерылышкан хатынына өйләнү хәләл иде, чөнки ул аның чын улы түгел иде.

Аятьнең икенче өлешендә Аллаһы Тәгалә Мөхәммәд галәйһиссәләмнең үзенең рәсүле һәм пәйгамбәрләрнең соңгысы икәнлеген бәян итә. "Хатамән-нәбиййин" — димәк, аның пәйгамбәрлеге белән пәйгамбәрлек тәмамланды, аның артыннан кыямәт көненә кадәр бер генә яңа пәйгамбәр дә килмәячәк. Әгәр Гайсә галәйһиссәләм ахыр заманда иңсә дә, ул яңа пәйгамбәр булып түгел, ә Мөхәммәд галәйһиссәләмнең өммәтеннән булып, аның шәригате буенча гамәл итәр өчен иңәчәк.

Аятьнең ахырында Аллаһы Тәгаләнең һәр нәрсәне белүче икәнлеге искәртелә. Ул бәндәләренең эшләреннән, йөрәкләрендәге уй-фикерләрдән дә хәбәрдар. Ул нәрсәнең Мөхәммәд галәйһиссәләм өчен һәм бөтен кешелек өчен хәерле икәнен белә, һәм шуңа күрә үз хөкемнәрендә хикмәт белән эш итә.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Мөхәммәд галәйһиссәләм — пәйгамбәрләрнең соңгысы, аның артыннан яңа пәйгамбәр килми. Бу — Ислам диненең тулылыгы һәм аның кыямәт көненә кадәр сакланачагына дәлил.
2. Исламда уллыкка алу гадәте бөтенләй юкка чыгарылды, чөнки ул нәсел-нәсәптә ялганлыкка китерә. Кеше үзенеке булмаган балага ата булып йөрү дөрес түгел.
3. Аллаһы Тәгаләнең һәр нәрсәне белүе — аның хөкемнәренең хикмәтле икәнлеген күрсәтә. Без аңа ышанып, аның боерганнарын үтәргә тиешбез, чөнки Ул безнең өчен нәрсәнең хәерле икәнен иң яхшы белә.
4. Пәйгамбәр галәйһиссәләмнең зат-шәрифебезгә мәхәббәт һәм хөрмәт күрсәтү — аның Аллаһ тарафыннан сайланган соңгы рәсүле икәненә иман итүнең бер өлеше.