سوره احزاب — آيت 40

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• خَاتَمَ النَّبِيِّينَ: نبيئن جو آخري ۽ پڄاڻان ڪرڻ وارو، يعنيٰ اهڙو نبي جنهن کان پوءِ ڪو ٻيو نبي نه ايندو.
• أَبَا أَحَدٍ مِّن رِّجَالِكُمْ: اوھان جي مردن مان ڪنهن جو پيءُ نه هو (يعنيٰ حقيقي نسب جي لحاظ کان).

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته حضرت محمد ﷺ اوھان جي مردن مان ڪنهن جو حقيقي پيءُ نه آهي، نه زيد بن حارثه جو ۽ نه ڪنهن ٻئي جو، تنهنڪري جڏهن زيد پنهنجي زال کي طلاق ڏئي ڇڏي ۽ سندس عدت پوري ٿي وڃي، ته ان زال سان نڪاح حضرت محمد ﷺ لاءِ حلال آهي، ڇاڪاڻ ته پيءُ ۽ پٽ جو رشتو هجڻ سبب ئي زال حرام ٿيندي آهي، ۽ منٺار (لڏ پٽڪو) ڪرڻ سان حقيقي پيءُ پٽ جو رشتو قائم نه ٿيندو آهي. پر حضرت محمد ﷺ الله جو رسول آهن، سڀني انسانن ڏانهن موڪليل، ۽ آخري نبي آهن، يعنيٰ سندن کان پوءِ قيامت تائين ڪو به نئون نبي نه ايندو. جيڪڏهن حضرت عيسيٰ عليه السلام آخر ۾ نازل ٿيندا، ته اهي به پنهنجي نبوت سان اڳ ئي نبي هئا، ۽ اهي حضرت محمد ﷺ جي شريعت جي پيروي ڪندا ۽ ساڳئي قبلَي ڏانهن نماز پڙهندا، ڄڻ ته اهي سندن امت مان آهن. ۽ الله تعاليٰ هر شيءِ کي چڱي طرح ڄاڻندڙ آهي، سندس علم کان ڪجهه به لڪل نه آهي، نه اوھان جي عملن مان ۽ نه ئي ان حڪمت ۽ مصلحت کان جيڪا هن حضرت محمد ﷺ لاءِ مقرر ڪئي ۽ سڀني معاملن ۾ جيڪو ڪجهه مقدر ڪيائين.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• حضرت محمد ﷺ جو آخري نبي هجڻ اسلام جو بنيادي عقيدو آهي، ۽ ان تي ايمان آڻڻ هر مسلمان لاءِ ضروري آهي.
• نبوت هڪ اهڙو منصب آهي جيڪو الله تعاليٰ پنهنجي حڪمت سان عطا ڪندو آهي، اهو ڪنهن نسب يا خانداني رشتي سان نه ملندو آهي.
• الله تعاليٰ جو علم هر شيءِ تي محيط آهي، هو اسان جي ظاهري ۽ لڪل حالتن کي ڄاڻي ٿو، ان ڪري اسان کي کيس پنهنجي سڀني معاملن ۾ مالڪ ۽ مددگار سمجهڻ گهرجي.
• آخري نبي جي حيثيت سان حضرت محمد ﷺ جي شريعت قيامت تائين سڀني انسانن لاءِ مڪمل ۽ آخري هدايت آهي، جنهن تي عمل ڪرڻ سان ئي انسان دنيا ۽ آخرت ۾ ڪاميابي حاصل ڪري سگهي ٿو.
• اهو يقين رکڻ ته نبي ﷺ کان پوءِ ڪو نئون نبي نه ايندو، مسلمانن کي هر قسم جي گمراهي ۽ نئين نبوت جي دعويٰ ڪندڙن کان بچڻ ۾ مدد ڏئي ٿو.
• الله تعاليٰ جي علم ۽ حڪمت تي ڀروسو رکڻ سان دل کي سڪون ۽ اطمينان حاصل ٿئي ٿو، ڇاڪاڻ ته هو اسان لاءِ هميشه بهترين ۽ ڀلائي وارو فيصلو ڪندو آهي.