Yosin surasi — Oyat 30

Kalimalarning ma'nolari:

• Yā hasratan: "Ey hasrat-nadomat!" – bu holatda "hasrat" so'zi qattiq pushaymonlik va afsus-nadomatni anglatadi.
• Al-‘ibād: Bu yerda bandalardan murod – avvalgi o'tgan ummatlar va Makka mushriklari kabi Rasulullohni yolg'onchiga chiqarganlardir.
• Yastahzi'ūn: Masxara qilmoq, ustidan kulmoq, tahqirlamoq.

Tafsir:

Alloh taolo bu oyatda bandalarning holatiga hasrat-nadomat bildirib, ularning oxir-oqibatda qanday ayanchli ahvolga tushishlarini bayon qilmoqda. Qiyomat kuni azobni o'z ko'zlari bilan ko'rganlarida, ular o'ta qattiq pushaymonlik va nadomatga tushadilar. Chunki ularning bu holatga tushishlariga sabab – dunyoda payg'ambarlarga qilgan munosabatlari edi.

Ularga Alloh tomonidan biror payg'ambar kelsa, ular uni masxara qilishar, ustidan kulishar va uning da'vatini tahqirlashar edi. Ular payg'ambarlarning olib kelgan haq da'vatiga jiddiy quloq solmadilar, balki ularni mayna qilib, o'zlarini katta tutdilar. Bu esa ularning halokatiga sabab bo'ldi. Endi qiyomat kunida bu qilmishlarining jazosini ko'rib, "Ey hasrat! Ey nadomat!" deb yig'lab, afsus chekadilar, lekin bu pushaymonlik ularga hech qanday foyda bermaydi.

Bu oyatda ayniqsa Makka mushriklarining Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ga qilgan muomalalari ham nazarda tutilgan. Ular ham avvalgi ummatlarga o'xshab Rasulullohni masxara qilishar, uning mu'jizalarini inkor etishar edi. Xuddi shunday qilmishlari uchun ular ham oxiratda shu kabi hasrat-nadomatga duchor bo'ladilar.

Foydalar va ibratlar:

1. Payg'ambarlarni masxara qilish – barcha davrlarda halokatga sabab bo'lgan eng og'ir gunohlardan biridir. Bu ishdan qattiq ogoh bo'lish lozim.
2. Qiyomat kuni har bir inson o'z qilmishlariga yarasha nadomat chekadi. Bu nadomatning foydasi bo'lmaydi, chunki u dunyoda qilingan amallarning natijasidir.
3. Payg'ambarlarga va ularning olib kelgan ta'limotlariga hurmat-ehtirom ko'rsatish – bandalarning najot topishiga sabab bo'ladi.
4. Bu oyat musulmonlarga o'z payg'ambariga muhabbat qilish, uni ulug'lash va uning sunnatiga amal qilishda sabr-qanoatli bo'lishni o'rgatadi.
5. Inson o'z hayotini faqat dunyo manfaati uchun emas, balki oxiratdagi baxt-saodatni ham ko'zlab qurishi kerak. Payg'ambarlarning da'vatiga ijobiy javob berish – bu ikki dunyo saodatining kalitidir.