Ас-Саффат сүресі — Аят 102

1. Сөздердің мағынасы:

• بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ — онымен бірге жүгіріп, жүріп-тұруға жарамды жасқа жетті, яғни есейіп, әкесіне көмектесетін шамаға келді.
• يَا بُنَيَّ — "уа, құлыным!", "уа, балам!" деген еркелету мәніндегі қаратпа сөз.
• أَرَىٰ فِي الْمَنَامِ — түсімде көрдім. Пайғамбарлардың түсі — уахи, яғни Аллаһтың әмірі.
• أَذْبَحُكَ — сені құрбандыққа шаламын.
• فَانظُرْ مَاذَا تَرَىٰ — қарашы, сен не дейсің, қандай ойлайсың?
• يَا أَبَتِ — "уа, әкетайым!" деген құрметті қаратпа.
• افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ — саған әмір етілгенді орында.
• مِنَ الصَّابِرِينَ — сабыр етушілерден.

1. Аяттың тәпсірі:

Ибраһим (ғ.с.) ұлы Исмайыл есейіп, әкесімен бірге жүріп-тұруға, оған көмектесуге жарамды жасқа жеткен кезде, Аллаһ тағала оған түсінде ұлын құрбандыққа шалуды әмір етті. Пайғамбарлардың түсі — нағыз уахи, сондықтан бұл Аллаһтың нақты әмірі еді. Ибраһим ұлына бұл хабарды жеткізіп: "Уа, құлыным! Мен түсімде сені құрбандыққа шалып жатқанымды көрдім. Енді қарашы, сен бұған не дейсің?" — деп сұрады. Ол ұлының сабырын сынамақ болды, әмірді орындауға мәжбүрлемеді.

Исмайыл (ғ.с.) әкесіне үлкен құрметпен, мойынсұнушылықпен жауап берді: "Уа, әкетайым! Саған әмір етілген істі орында. Аллаһ қаласа, мені сабыр етушілерден табасың". Ол Аллаһтың әміріне де, әкесінің шешіміне де толық разы болып, бойсұнды. Бұл — әке мен бала арасындағы таңғажайып сенім, тақуалық және Аллаһқа деген берілгендіктің үлгісі.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Бұл аят Аллаһқа деген шынайы сенім мен бойсұнудың жоғары үлгісін көрсетеді. Ибраһим де, Исмайыл да Аллаһтың әміріне мойынсұнып, сабыр етті.
• Бала тәрбиесінде онымен ақылдасу, пікірін сұрау — исламның әдебі. Ибраһим ұлының пікірін сұрап, оған құрмет көрсетті.
• Исмайылдың "Аллаһ қаласа, мені сабыр етушілерден табасың" деген сөзі — болашақтағы жақсылықты Аллаһтың қалауымен байланыстырудың, яғни "иншаллаһ" айтудың үлгісі.
• Сабыр — иманның көрсеткіші. Қиындыққа кезіккенде Аллаһтың әміріне разы болып, сабыр ету — мүміннің сипаты.
• Бұл оқиға құрбандық шалу ғибадатының тарихи түп-тамырын көрсетеді және әке-бала арасындағы сүйіспеншілік пен Аллаһқа деген сүйіспеншіліктің қайсысын алдыңғы қатарға қою керектігін үйретеді.
• Аят адамдарды Аллаһтың әмірлеріне шынайы мойынсұнуға, отбасында сенім мен құрмет орнатуға, қиындықтарға сабыр етуге шақырады. Бұл — исламның асқақ рухын, жанұялық береке мен тақуалықтың сұлулығын көрсететін ұлы оқиға.