Sure Sâffât — Ayet 102

Kelime Anlamları:

• بلغ معه السعي: İsmail'in babasıyla birlikte yürüyüp çalışma çağına gelmesi, ona yardım edecek yaşa ulaşması.
• İnni erâ: "Ben görüyorum" yani rüyamda görüyorum demektir. Peygamberlerin rüyası vahiydir, gerçektir.
• Fe’nzur mâzâ terâ: "Ne görüyorsun, ne düşünüyorsun, bana görüşünü bildir" anlamındadır.
• İnşâallah: Allah dilerse, Allah'ın izniyle demektir.
• Sâbirîn: Sabredenler, Allah'ın emrine boyun eğip dayananlar.

Tefsir:

Hz. İbrahim'in duası üzerine Allah ona salih bir evlat olan Hz. İsmail'i bağışlamıştı. İsmail büyüyüp babasıyla birlikte yürüyebilecek, ona işinde yardım edebilecek çağa gelince, Hz. İbrahim rüyasında oğlunu boğazladığını gördü. Peygamberlerin rüyası gerçektir ve vahiy niteliği taşır. Bu, Allah'ın Hz. İbrahim'e bir imtihanıydı.

Hz. İbrahim, bu ağır emri oğluna bildirirken ona danışır gibi şöyle dedi: "Ey oğlum! Ben rüyamda seni boğazladığımı görüyorum. Artık sen düşün, ne dersin?" Bu, oğlunun sabrını ve teslimiyetini görmek, onu bu büyük imtihana hazırlamak içindi. Yoksa Hz. İbrahim'in oğlunun görüşüne ihtiyacı yoktu; Allah'ın emri kesindi.

Hz. İsmail ise büyük bir olgunluk ve imanla cevap verdi: "Ey babacığım! Sana emredileni yap. İnşallah beni sabredenlerden bulacaksın." Bu sözler, onun Allah'a tam teslimiyetini, babasına olan hürmetini ve bu büyük imtihan karşısındaki metanetini gösteriyordu. O, hem Allah'ın emrine razı oluyor hem de babasını bu zor durumda yalnız bırakmıyor, ona güç veriyordu.

Ayetten Çıkarılan Faydalar:

1. Peygamberlerin rüyası haktır ve vahiydir. Bu, Allah'ın seçkin kullarına özel bir lütfudur.
2. Evlat terbiyesinde istişare önemlidir. Hz. İbrahim, büyük bir meseleyi oğluyla istişare ederek ona değer vermiş, onu sorumluluk sahibi bir birey olarak yetiştirmiştir.
3. Allah'a teslimiyetin en güzel örneği: Hem baba hem oğul, Allah'ın emri karşısında tam bir teslimiyet göstermişlerdir. Bu, Müslüman'ın hayatındaki en büyük düsturdur: "İşittik ve itaat ettik."
4. Sabır, imanın en büyük göstergesidir. Hz. İsmail'in "inşallah sabredenlerden olacağım" demesi, işin sonunu Allah'a havale etmenin ve O'ndan yardım dilemenin güzel bir örneğidir.
5. Evladın anne babasına karşı edebi: Hz. İsmail, babasına "yâ ebet" (babacığım) diye hitap ederek, en zor durumda dahi büyüklere karşı saygılı ve yumuşak sözlü olmanın önemini öğretmektedir.
6. Bu kıssa, Allah'ın kulunu imtihan ettiğinde, kulun sabredip teslim olması halinde ona daha büyük ikramlarda bulunacağını gösterir. Nitekim Allah, bu fedakârlığa karşılık Hz. İsmail'e büyük bir kurtuluş bahşetmiş ve bu olayı ümmete bir bayram ve ibadet vesilesi kılmıştır.