Saffot surasi — Oyat 102

Kalimalarning ma'nolari:

• السَّعْيَ — yurish, harakat qilish, ishlash.
• أَرَىٰ — ko'ryapman (tushda ko'rdim).
• أَذْبَحُكَ — seni so'yaman, qurbonlik qilaman.
• مَاذَا تَرَىٰ — nima fikrdasan, nima deysan?
• افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ — o'zingga buyurilgan narsani qil.
• الصَّابِرِينَ — sabr qiluvchilar, chidamli kishilar.

Tafsir:

Ibrohim alayhissalomning o'g'li Ismoil ulg'ayib, otasi bilan birga yurish-yurishga, ishlashga yetgach, Ibrohim alayhissalom tushida o'g'lini so'yishga buyurilganini ko'rdi. Payg'ambarlarning tushlari haq bo'lib, vahiy hisoblanadi. Shuning uchun u o'g'liga dedi: "Ey bolam, men tushimda seni so'yayotganimni ko'ryapman. Endi sen o'zing nima deb o'ylaysan, fikring nima?" Bu yerda Ibrohim o'g'lining fikrini so'rash bilan uning sabr-qanoatini bilmoqchi bo'ldi, yoki unga bu ishni yengillashtirishni xohladi, lekin u o'g'lini majburlash uchun emas, balki uning ixtiyoriga qo'ydi.

Ismoil alayhissalom esa Allohning amriga bo'ysunuvchi, otasiga mehribon va unga yordam beruvchi farzand sifatida javob berdi: "Ey otajon, sizga buyurilgan narsani qiling, ya'ni Allohning amrini bajo keltiring. Meni so'yishga buyurilgan bo'lsangiz, buni qiling. InshoAlloh, meni sabr qiluvchilardan topasiz." U bu so'zlari bilan nafaqat otasiga itoatini, balki Allohning qazosiga rozi ekanini va bu og'ir sinovga sabr bilan chidashga tayyor ekanini bildirdi. Bu javobda na qo'rquv, na norozilik, na shikoyat bor edi — faqat chin iymon, to'liq taslim va oliyjanob sabr bor edi.

Foydalar va saboqlar:

1. Payg'ambarlarning tushlari haqdir va ular vahiy hisoblanadi. Alloh taolo o'z payg'ambarlariga tush orqali ham vahiy yuboradi.
2. Ota-ona bilan maslahatlashish va ularning fikrini so'rash — islomiy odobdir. Ibrohim alayhissalom o'g'li bilan maslahatlashib, uning fikrini hurmat qildi.
3. Farzandning ota-onasiga bo'lgan munosabati qanday bo'lishi kerakligi — Ismoil alayhissalom otasiga nisbatan hurmat, itoat va yumshoq muomalada bo'ldi. U "Ey otajon" deb murojaat qildi.
4. Allohning amriga to'liq taslim bo'lish va rozi bo'lish — bandaning eng oliy darajadagi iymonidir. Ismoil alayhissalom o'z jonini fido qilishga tayyor ekanini aytdi.
5. Sabr — barcha sinovlarda eng katta fazilatdir. "InshoAlloh, meni sabr qiluvchilardan topasiz" degan so'zlar har bir musulmon uchun ibratdir.
6. Bu voqea Alloh yo'lida jonini fido qilishga tayyor bo'lish — iymonning eng oliy cho'qqisi ekanini ko'rsatadi. Musulmonlar har yili Qurbon hayitida shu buyuk saboqni eslaydilar.
7. Ota-ona va farzand o'rtasidagi hamjihatlik, o'zaro mehr va Allohning amriga birgalikda bo'ysunish — oilaviy baxt-saodatning kalitidir.