سوره صافات — آیه 88

معانی کلمات:

• نَظْرَةً: یک نگاه و تأمل.
• فِی النُّجُومِ: به ستارگان و اوضاع آنها.

تفسیر آیه:

حضرت ابراهیم علیه السلام در حالی که قومش او را به همراهی در جشن و عید خود دعوت کرده بودند، نگاهی به آسمان و ستارگان انداخت. این نگاه یک نگاه عادی نبود، بلکه نگاهی بود همراه با تفکر و تدبیر. او میخواست بهانهای بیابد تا از رفتن به مراسم بتپرستی آنان خودداری کند. از آنجا که قوم او به علم نجوم و احکام ستارگان اعتقاد و آگاهی داشتند، ابراهیم با نگاه به ستارگان، وانمود کرد که از اوضاع آنها به بیماری خود پی برده است. او با این تعریض و کنایه، به آنان فهماند که بیمار است و نمیتواند همراهشان بیاید. این یک تدبیر هوشمندانه بود تا بدون درگیری و مجادله، از شرکت در آن مراسم شرکآمیز خودداری کند و در غیاب آنان، فرصتی بیابد تا بتهایشان را درهم بشکند و بطلان عبادت آنها را نشان دهد.

فواید و پیامهای آیه:

1. تدبیر و هوشمندی در برابر باطل: مؤمن میتواند برای دوری از شرک و گناه، از راههای مشروع و عاقلانه استفاده کند و لازم نیست همیشه درگیری مستقیم داشته باشد.
2. اهمیت نیت و هدف: نگاه ابراهیم به ستارگان، هرچند ظاهراً یک عمل عادی بود، اما چون با نیت خالص و هدف الهی همراه بود، ارزشمند و ماندگار شد.
3. استفاده از شرایط و باورهای مخاطب: ابراهیم از اعتقاد قومش به نجوم بهره برد تا پیام خود را برساند. این نشان میدهد که برای هدایت دیگران، باید زبان و باورهای آنان را در نظر گرفت.
4. شجاعت در دفاع از توحید: این آیه مقدمهای است برای اقدامی بزرگ که ابراهیم بعداً انجام داد و نشان میدهد که مؤمن باید در راه حق، شجاع و مصمم باشد و برای نابودی باطل، برنامهریزی کند.