سوره صافات — آیه 89

معانی کلمات:

• «سَقِیم»: بیمار، دردمند.

تفسیر آیه:

حضرت ابراهیم علیه السلام به قوم خود که او را به همراهی در مراسم عید و جشن‌هایشان دعوت کرده بودند، نگاهی به ستارگان انداخت و در اندیشه چاره‌ای بود تا از رفتن با آنان معذور شود. سپس به آنان فرمود: «من بیمارم». این سخن او نه دروغ بود، بلکه تعریض و کنایه‌ای زیرکانه بود؛ زیرا او از نظر روحی و معنوی از شرک و بت‌پرستی آنان بیمار و بیزار بود، و برخی مفسران نیز گفته‌اند که اشاره به بیماری طاعون داشت که قوم او از آن می‌ترسیدند و می‌گریختند. بدین ترتیب، آنان او را رها کردند و به جشن خود رفتند و ابراهیم علیه السلام فرصت یافت تا نقشه خود را برای درهم شکستن بت‌ها عملی سازد.

فواید و پیام‌های آیه:

1. زیرکی و تدبیر در برابر دشمنان دین، جایز و بلکه لازم است، تا آنجا که پیامبران الهی نیز از آن بهره می‌گرفتند.
2. انسان مؤمن می‌تواند برای حفظ جان و ادامه راه حق، از معذوریت‌های ظاهری استفاده کند، بدون آنکه مرتکب دروغ شود.
3. عبادت و مبارزه با شرک، نیازمند فرصت‌سازی هوشمندانه است و گاهی باید از هر وسیله مشروعی برای رسیدن به هدف مقدس بهره گرفت.
4. این آیه نشان می‌دهد که دشمنان حق، با یک بهانه ساده از مؤمن دست می‌کشند؛ پس نباید از آنان هراسید و باید با توکل بر خدا، راه خود را ادامه داد.